Kamu kurumlarında işçi olarak istihdam edilenlerin maaş ödeme dönemleri 15-14 veya 1-30 şeklinde olmaktadır. Yazımız maaş ödeme dönemlerini 15-14 olarak belirlemiş kamu işyerlerini ilgilendirmektedir.
15-14 maaş ödeme dönemlerinde maaş alan işçilerin 15 Aralık- 14 Ocak dönemine ait ücret ödemelerinden yapılacak gelir vergisi kesintileri nasıl olacaktır?
10/03/1991 ve 20810 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 166 SERİ NO’LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ‘nde
“…Bu hükümlere göre, 15 Aralık-14 Ocak dönemi için 15 Aralık 1990 tarihinde peşin olarak ödenen kamu personeli memur aylıklarının 1990 yılı geliri sayılması ve 1990 yılındaki esaslara göre, 15 Aralık-14 Ocak dönemi için işlenmiş olarak 14 Ocak 1991 tarihinde ödenen işçi ücretlerinin ise 1991 yılı geliri sayılarak, 1.1.1991 tarihinden geçerli olan vergi tarifesinin ve özel indirim tutarlarının uygulanarak vergilendirilmesi gerekmektedir” denilmiştir.
Maliye ve Hazine Bakanlığı’na bağlı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından 19.08.2010 tarihinde yayımlanan özelgeye göre (Özelge: 15 Aralık 2009-14 Ocak 2010 ücret ödemelerinin hangi yıl vergi matrahına dahil edileceği hk.) 15 Aralık-14 Ocak döneminde maaş alacak işçilerin ücret ödemelerinin 2019 Ocak ayında yapılması durumunda, söz konusu döneme ilişkin gelir vergisi kesintisi, ödemenin ilişkin olduğu ay gelir matrahları üzerinden yapılacaktır.
Yani 15-14 maaş ödeme esasına göre ücret alan kamu işçilerinin 2018 Aralık maaşları Ocak 2019’da ellerine geçeceğinden vergi matrahları sıfırlanacaktır.
Peki bu durum işçilerin Aralık ayı maaşlarını nasıl etkileyecek? İşçilerin ellerine geçecek ücretlerde ne kadar artış yaşanacak?
2018 yılı gelir vergisi tarifelerini hatırlayacak olursak;
14.800 TL’ye kadar: % 15,
34.000 TL’nin 14.800 TL’si için 2.220 TL, fazlası için % 20,
80.000 TL’nin 34.000 TL’si için 6.060 TL, (ücret gelirlerinde 120.000 TL’nin 34.000 TL’si için 6.060 TL), fazlası % 27,
80.000 TL’den fazlasının 80.000 TL’si için 18.480 TL, (ücret gelirlerinde 120.000 TL’den fazlasının 120.000 TL’si için 29.280 TL) fazlası % 35
Dolayısıyla yıl içerisinde elde ettiği brüt kazancı 14.800 TL’yi geçen işçi %15 gelir vergisi diliminden çıkıp %20 lik dilime dahil olmaktadır. Bu da ödediği vergi arttığı işçinin net gelirinin düşmesine yol açmaktadır.
Örneğin 3500 TL brüt ücret alan bir işçi için değerlendirecek olursak, bu işçinin Mayıs ayı kümülatif vergi matrahı 14.800 TL’yi geçerek 14.875 TL’ye ulaşmaktadır. Bu işçinin Mayıs ayından sonraki ücretlerinde %20’lik vergi dilimine geçmesi kaynaklı bir düşüş yaşanacaktır. Aynı işçinin Aralık ayı kümülatif vergi matrahı 35.700 liraya ulaşır. Normal şartlarda işçinin Aralık ayında %27’lik vergi dilimine geçmesi sebebiyle maaşında daha büyük bir düşüş yaşanacakken, Aralık ayı ücret ödemesinin Ocak 2019 yılında yapılması sebebiyle %15’lik vergi dilimine dönecektir. Bu da işçinin eline geçen maaşta artışa sebebiyet vermektedir.
Şunu da ifade etmek gerekir ki Aralık ayı matrahı 2019 yılına aktarıldığı için, işçi 2019 yılı içerisinde bir üst vergi dilimine daha erken tarihte girecektir.
Sonuç itibarıyla Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yayımlanan özelgeye istinaden, 15 Aralık 2018-14 Ocak 2019 dönemine ait ücretlerin tahakkuk ve ödemesi Ocak ayında yapılacağından 2019 geliri sayılarak 2019 tarihinde geçerli olan vergi tarifesinin uygulanarak vergilendirilmesi gerekir. Aynı örnekten devam edecek olursak 3500 TL brüt ücret alan işçi Aralık ayında 2234.44 TL net ücret alacakken, söz konusu özelge nedeniyle 2502.18 TL net ücret alacaktır. Bu örneğe göre işçinin Aralık ayı maaşı 267,74 TL artmış olacaktır.
Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yayımlanan özelge aşağıdaki şekildedir;
T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
ANTALYA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
Mükellef Hizmetleri Gelir Grup Müdürlüğü
Sayı : B.07.1.GİB.4.07.16.01-GVK.2010.33-75
Konu : Gelir Vergisi Kanunu
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.” hükmü yer almıştır. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, “Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir. İlgide kayıtlı özelge talep formunda, bir kamu kurumunda 4/d kadrosu kapsamında işçi olarak çalıştığınızı belirterek 15 Aralık 2009 – 14 Ocak 2010 tarihlerine ilişkin ücret ödemelerinden kesilecek gelir vergisinin hesabında, 1 Ocak 2010 – 15 Ocak 2010 tarihleri arasına isabet eden ücret ödemelerinin 2009 yılına ait vergi matrahına mı yoksa 2010 yılına ait vergi matrahına mı dahil edileceği konusunda özelge talep ettiğiniz anlaşılmıştır.
Aynı Kanunun 94 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında, kimlerin vergi tevkifatı yapmakla yükümlü oldukları hüküm altına alınmış olup, aynı fıkranın 1 inci bendinde de “Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç) 103 ve 104 üncü maddelere göre” vergi tevkifatı yapılacağı hükmüne yer verilmiştir.
Yine aynı Kanunun 96 ncı maddesinde, vergi tevkifatının 94 üncü madde kapsamına giren nakden veya hesaben yapılan ödemelere uygulanacağı belirtilmiş, hesaben ödeme ise vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve işlemler olarak tanımlanmıştır.
Konu ile ilgili olarak yayımlanan 166 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin “Memur ve İşçi Olarak Çalışan Ücretlilere 15 Aralık – 14 Ocak Dönemi İtibariyle Yapılan Ödemelere Uygulanan Özel İndirim ve Vergi Tarifesi” başlıklı 5 inci bölümünde de gerekli açıklamalar yapılmış bulunmaktadır.
Bu açıklamalara göre, 15 Aralık 2009-14 Ocak 2010 dönemine ait ücretlerin tahakkuk ve ödemesinin Aralık ayında yapılması halinde, söz konusu ödemelerin 2009 yılı geliri sayılması ve 2009 yılında geçerli olan vergi tarifesinin uygulanması gerekmekte olup, ancak söz konusu ücretlerin tahakkuk ve ödemesinin Ocak ayında yapılması halinde ise 2010 yılı geliri sayılarak 2010 tarihinde geçerli olan vergi tarifesinin uygulanarak vergilendirilmesi gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
Vergi Dairesi Başkanı a.
Gelir İdaresi Grup Müdürü
