Bilindiği gibi, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ilk olarak 2012 yılında yürürlüğe girmiş ve geçiş sürecinin ardından çok tehlikeli ve tehlikeli işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri kapsamında iş güvenliği uzmanı ile işyeri hekimi görevlendirme yükümlülüğü devreye sokulmuştu.
İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme yükümlülüğü, kamu kurumları ile 50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri içinse birkaç kez ertelenmişti.
7033 sayılı Torba Kanun ile yapılan son ertelemenin süresi ise 01.07.2020 tarihinde dolacak. Böylece, eğer yeni bir erteleme söz konusu olmaz ise kamu kurumları ile 50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri, 1 Temmuz 2020 tarihinden itibaren iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme yükümlülüğü ile karşı karşıya kalacaklar.
Bu Yazının PDF formatı için tıklayınız
Peki kamu kurumları, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmesini nasıl yapacaklar? Kendi çalışanlarını, işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirmeleri mümkün mü? İlgili eğitime ve yeterliliğe sahip kurum çalışanlarını görevlendiren Kamu Kurumları, bu kişilere ne kadar ek ödeme yapacaklar? Bu ek ödemenin dayanağı ve sınırı nedir?
İşverenlerin, iş güvenliği tedbirleri kapsamında işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı görevlendirme ya da bu hizmeti satın alma zorunluluğu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 6. Maddesinde şöyle tanımlanmıştır:
“İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri
MADDE 6
(1) Mesleki risklerin önlenmesi ve bu risklerden korunulmasına yönelik çalışmaları da kapsayacak, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sunulması için işveren;
a) Çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve on ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde diğer sağlık personeli görevlendirir. Çalışanları arasında belirlenen niteliklere sahip personel bulunmaması hâlinde, bu hizmetin tamamını veya bir kısmını ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet alarak yerine getirebilir. Ancak belirlenen niteliklere ve gerekli belgeye sahip olması hâlinde, tehlike sınıfı ve çalışan sayısı dikkate alınarak, bu hizmetin yerine getirilmesini kendisi üstlenebilir. (Ek cümle: 10/9/2014- 6552/16 md.) Belirlenen niteliklere ve gerekli belgeye sahip olmayan ancak 50’den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyeri işverenleri veya işveren vekili tarafından Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlamak şartıyla işe giriş ve periyodik muayeneler ve tetkikler hariç iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütebilirler.
b) Görevlendirdikleri kişi veya hizmet aldığı kurum ve kuruluşların görevlerini yerine getirmeleri amacıyla araç, gereç, mekân ve zaman gibi gerekli bütün ihtiyaçlarını karşılar.
c) İşyerinde sağlık ve güvenlik hizmetlerini yürütenler arasında iş birliği ve koordinasyonu sağlar.
ç) Görevlendirdikleri kişi veya hizmet aldığı kurum ve kuruluşlar tarafından iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili mevzuata uygun olan ve yazılı olarak bildirilen tedbirleri yerine getirir.
d) Çalışanların sağlık ve güvenliğini etkilediği bilinen veya etkilemesi muhtemel konular hakkında; görevlendirdikleri kişi veya hizmet aldığı kurum ve kuruluşları, başka işyerlerinden çalışmak üzere kendi işyerine gelen çalışanları ve bunların işverenlerini bilgilendirir.
(2) 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki kamu kurum ve kuruluşları; iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini, Sağlık Bakanlığına ait döner sermayeli kuruluşlardan doğrudan alabileceği gibi 4734 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde de alabilir.
(3) Tam süreli işyeri hekimi görevlendirilen işyerlerinde, diğer sağlık personeli görevlendirilmesi zorunlu değildir.
(4) (Ek: 10/9/2014-6552/16 md.) Birinci fıkranın (a) bendine göre yapılacak görevlendirme süresinin belirlenmesinde 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ile 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu kapsamındaki öğrenci statüsünde olan çırak ve stajyerler, çalışan sayısının toplamına dâhil edilmez.”
Buna göre; kamu kurumları dahil işverenler, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sunulması için iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmekle yükümlüdür.
Kamu kurumları ve işverenler, çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi bulunması halinde bu kişileri görevlendirebileceği gibi bu hizmetin tamamını veya bir kısmını ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet alarak da yerine getirebileceklerdir.
İş güvenliği uzmanlarının bir işyerinde görev alabilmesi için gerekli ve tehlike sınıfına uygun belgeye sahip olmaları gerekiyor.
Birden fazla iş güvenliği uzmanının görevlendirilmesinin gerektiği işyerlerinde, tam süreli olarak görevlendirilen iş güvenliği uzmanlarından sadece birinin, işyerinin tehlike sınıfına uygun belgeye sahip olması yeterlidir.
KAMU KURUMLARI, ÇALIŞANLARINI İŞYERİ HEKİMİ VE İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI OLARAK GÖREVLENDİREBİLİR Mİ?
Özetle Kamu Kurumları açısında 1 Temmuz 2020 tarihi itibariyle işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı görevlendirme zorunluluğu başlayacağından Kurumlar, Kanun’un öngördüğü yükümlülükleri yerine getirmek için çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirebilirler.
Çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendiren kurumlar, bu kişilere ne kadar ek ödeme yapacaklardır?
Bu husus da 6331 sayılı Kanun’un 8. Maddesinin 7. Fıkrasında şu şekilde açıklanmıştır:
“(7) Kamu kurum ve kuruluşlarında ilgili mevzuata göre çalıştırılan işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanı olma niteliğini haiz personel, gerekli belgeye sahip olmaları şartıyla asli görevlerinin yanında, belirlenen çalışma süresine riayet ederek çalışmakta oldukları kurumda veya ilgili personelin muvafakati ve üst yöneticinin onayı ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görevlendirilebilir. Bu şekilde görevlendirilecek personele, görev yaptığı her saat için (200) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı tutarında ilave ödeme, hizmet alan kurum tarafından yapılır. Bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılmaz. Bu durumdaki görevlendirmeye ilişkin ilave ödemelerde, günlük mesai saatlerine bağlı kalmak kaydıyla, aylık toplam seksen saatten fazla olan görevlendirmeler dikkate alınmaz.”
Bu Kanun hükmüne göre Kamu Kurum ve Kuruluşları kendi çalışanları arasından;
– İşyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanı olma niteliğini haiz personeli, gerekli belgeye sahip olmaları şartıyla görevlendirebilirler.
– Bu kişiler asli görevlerinin yanında, belirlenen çalışma süresine riayet ederek çalışmakta oldukları kurumda veya ilgili personelin muvafakati ve üst yöneticinin onayı ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görevlendirilebilir.
EK ÖDEME MİKTARI NE KADAR OLACAK?
Kurumunda veya kendi muvafakati ve üst yöneticinin onayı ile diğer bir kamu kurumunda işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirilecek personele; görev yaptığı her saat için (200) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı tutarında ilave ödeme, hizmet alan kurum tarafından yapılır.
Bu durumda; güncel memur aylık katsayısının 0,146061 olduğunu dikkate aldığımızda her bir saat için (0,146061*200: 29,21 TL) ek ödeme söz konusu olacaktır.
Bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılmaz.
Bu durumdaki görevlendirmeye ilişkin ilave ödemelerde, günlük mesai saatlerine bağlı kalınması gerekir. Yani günlük mesai saatlerini aşacak şekilde görevlendirme ve buna bağlı ek ödeme söz konusu olamaz. Ayrıca bu kapsamda aylık toplam 80 saatten fazla olan görevlendirmeler dikkate alınmaz ve buna ilişkin ek ödeme yapılamaz.
