696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) kapsamında kadroya geçirilen işçilerin önemli bir bölümü özel güvenlik görevlilerinden oluşturmaktadır.
Özel güvenlik görevlilerine ilişkin olarak sık sık sorulan soruların başında; sürekli işçi kadrolarına geçirildikten sonra özel güvenlik kartı iptal edilen personel hakkında hangi işleminin yapılacağı gelmektedir.
Kamu kurumları özellikle, kadroya geçirildikten sonra özel güvenlik kartı ve çalışma izni iptal edilen işçilerin farklı birimlerde istihdam edilip edilemeyeceğini sormaktadır.
Devlet Personel Başkanlığı (DPB) tarafından Sağlık Bakanlığı’na verilen 18/05/2018 tarihli görüş yazısında bu hususlar açıklığa kavuşturulmuştur.
DPB’nin söz konusu yazısında şöyle denilmektedir:
“Özel güvenlik görevlisi olarak çalışmakta iken il özel güvenlik komisyonu kararı ile özel güvenlik kartı ve çalışma izni iptal edilen ilgilinin 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23 üncü maddesi uyarınca sürekli işçi kadrolarına geçirilip geçirilmeyeceği ile sürekli işçi kadrolarına geçirildikten sonra özel güvenlik kartı ve çalışma izni iptal edilen personel hakkında hangi işleminin yapılacağı hususunda;
Bilindiği üzere, 20/11/2017 tarihli ve 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 127 nci maddesiyle 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 23 üncü maddenin birinci fıkrasında; “5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MİT Müsteşarlığı hariç) ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, bu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatlarında; ödemeleri merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandığı, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden karşılanan 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlar;
a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (4) bendinin (1), (4), (3), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen şartları taşımak,
b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamış olmak,
c) Bu kapsamda çalıştırılmalarına ilişkin olarak açtıkları davalardan ve/veya icra takiplerinden feragat edeceğine dair yazılı beyanda bulunmak,
ç) En son çalıştığı idare ile daha önce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı iş sözleşmelerinden dolayı bu madde ile tanınan haklar karşılığında herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağı ve bu haklarından feragat ettiğine dair yazılı bir sulh sözleşmesi yapmayı kabul ettiğini yazılı olarak beyan etmek, kaydıyla, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde idaresinin hizmet alım sözleşmesinin yapıldığı birimine, sürekli işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere yazılı olarak başvurabilirler…” hükmüne; anılan beşinci fıkrasında “Sürekli işçi kadrolarına geçirilenler, birinci fıkrada öngörülen şartları taşıdıkları sürece ve çalıştırıldıkları teşkilat ve birimde geçiş işlemi yapılmadan önceki ihale sözleşmesi kapsamındaki hizmetleri yürütmek üzere istihdam edilebilir. Bunların istihdam süreleri hiçbir şekilde sosyal güvenlik kurumlarından emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazandıkları tarihi geçemez. Özel güvenlik görevlilerinden bu madde kapsamında geçiş işlemleri yapılanlar, 5188 sayılı Kanun hükümlerine de tabi olmaya devam eder.” hükmüne yer verilmiştir.
Ayrıca, 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun “Özel güvenlik görevlilerinde aranacak şartlar” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Özel güvenlik görevlilerinde aşağıdaki şartlar aranır:
a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak,
b) Silahsız olarak görev yapacaklar için en az sekiz yıllık ilköğretim veya ortaokul; silahlı olarak görev yapacaklar için en az lise veya dengi okul mezunu olmak,
c) 18 yaşını doldurmuş olmak,
d) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını karar verilmiş olsa bile;
- Kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkum olmamak.
- Affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçları, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama, kaçakçılık ve fuhuş suçlarından mahkum olmamak.
- Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarından dolayı hakkında devam etmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma bulunmamak,
e) Mülga: 23/1/2008 — 5728/578 md.)
f) Görevin yapılmasına engel olabilecek vücut ve akıl hastalığı ile engelli bulunmamak,
g) 14 üncü maddede belirtilen özel güvenlik temel eğitimini başarıyla tamamlamış olmak,
h) Güvenlik soruşturması olumlu olmak.” hükmü yer almakta, bu hüküm ile Koruma ve Güvenlik Görevlisi olarak çalışacaklarda anılan KHK’nın dışında başkaca şartların aranacağı düzenlenmiştir.
Anılan Kanunun “Çalışma izni” başlıklı 11 inci maddesinde, “Özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilecekler ile özel güvenlik şirketlerinde, alarm izleme merkezlerinde ve özel güvenlik eğitimi verecek kurumlarda kurucu ve/veya yönetici olarak çalışacaklar hakkında valilikçe güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır. Soruşturma sonucu olumlu olanlara, bu Kanunun 14 üncü maddesinde belirtilen özel güvenlik temel eğitimini başarıyla bitirmiş olmak şartıyla, valilikçe çalışma izni verilir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması bir ay içinde tamamlanır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması her kimlik verilmesi veya ihtiyaç duyulması halinde yenilenir. Şirketlerde eğitici ve temsilci olacaklar ile şirket ortağı tüzel kişi ortaklarında da kurucularda aranan şartlar aranır ve güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır.
Göreve başlayan özel güvenlik görevlileri işveren tarafından onbeş gün içinde valiliğe bildirilir.
Yönetici veya özel güvenlik görevlisi olabilme şartlarını taşımadığı veya bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiği tespit edilenlerin kimliği iptal edilir.
Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı veya irtibatı olduğu tespit edilen kişiler, özel güvenlik alanında faaliyet yürüten şirket veya birimlerde çalışamazlar.” hükmü yer almaktadır.
Yukarıdaki hükümler çerçevesinde;
- Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmesi kapsamında özel güvenlik görevlisi olarak çalışmakta olanlardan çalışma izni iptal edilenlerin 375 sayılı KHK’nın geçici 23 üncü maddesinde yer alan sürekli işçi kadrolarına geçiş hakkından yararlanamayacağı,
- 375 sayılı KHK’nın geçici 23 üncü maddesi gereğince sürekli işçi kadrolarına geçirilen özel güvenlik görevlilerinin görev yapmakta iken çalışma izinlerinin iptal edilmesi halinde mezkur maddenin beşinci fikrası gereğinde görevlerine son verilmesi gerektiği mütalaa edilmektedir.“
Dolayısıyla Devlet Personel Başkanlığı’nın görüşü doğrultusunda güvenlik kartı iptal edilen sürekli işçilerin başka bir birimde çalıştırılamayacağı, bu kişilerin görevlerine son verilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
KARTI İPTAL OLAN GÜVENLİK GÖREVLİSİNİN SGK ÇIKIŞI HANGİ KOD İLE YAPILMADIR?
Bilindiği gibi işçinin iş sözleşmesinin her hangi bir nedenle sona ermesi halinde, bu durumun uygun işten çıkış kodu ile Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) en geç 10 gün içinde bildirilmesi yasal zorunluluktur.
İşten çıkarma nedeninin doğru tespiti ve buna uygun SGK kodunun seçilmesi önem arz etmektedir. Zira seçilecek bu kod, işçinin kıdem ve ihbar tazminatı ile işsizlik maaşı alıp almayacağını belirlemektedir. Hatalı bir kod seçimi, işçiyi mağdur edebileceği gibi aynı şekilde işvereni de haksız bir yükümlülük altına sokabilecektir.
Bu bağlamda yer yer kart iptal edilen güvenlik görevlilerinin işten çıkışının yanlış kod ile yapıldığı, bu nedenle işçilerin İŞKUR’dan işsizlik maaşı alamadığı görülmektedir.
Peki kartı iptal olan güvenlik görevlisinin çıkışı hangi kod ile yapılmalıdır?
Bu kapsamda çıkışı yapılacak güvenlik görevlileri için en uygun işten çıkış kodunun, 27 numaralı “İşveren tarafından zorunlu nedenlerle ve tutukluluk nedeniyle fesih” olduğunu değerlendiriyoruz.
Bu kod ile yapılacak çıkışlarda kartı iptal olan güvenlik görevlisi kıdem tazminatı ve işsizlik maaşı alabilecektir. Ancak ihbar tazminatı ödenmesi söz konusu olmayacaktır.
Bu Yazının PDF formatına ulaşmak için tıklayınız
