Kıdem tazminatı en genel anlamıyla; belirli bir süre çalıştıktan sonra işine son verilen veya emeklilik, evlilik vs. durumlar dolayısıyla işinden ayrılmak durumunda olan işçiye, çalıştığı süre göz önünde bulundurularak topluca ödenen paradır. Topluca ödenmesi de kıdem tazminatı tutarlarının daha yüksek olmasına yol açmaktadır.
Bilindiği üzere aynı idarede yahut işyerinde en az 1 yıl çalışan işçi kanunda geçen diğer şartları da taşıyorsa kıdem tazminatına hak kazanacaktır. Bu konu mülga 1475 sayılı kanunun yürürlük süresi henüz devam eden 14 üncü maddesinde düzenlenmiştir.
Ayrıca kıdem tazminatı üzerinden yalnızca binde 7.59 oranında damga vergisi kesintisi yapılmaktadır.
Peki kıdem tazminatından icra kesintisi yapılabilir mi?
İşçinin ödemediği borcu sebebiyle hakkında icra takibi başlatılabilir. Böylelikle işçinin sigortalı olarak son çalıştığı işyerine İcra müdürlüğü tarafından (ücretinden kesilmek üzere) icra takibi yazısı gelebilir. Bu yazıda işverenden, işçinin almakta olduğu net ücret, ikametgah adresi gibi bilgileri vermesi istenir.
İş kanunun 35. maddesine göre;
İşçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlası haczedilemez.
Yani işçinin ücreti ¼ oranında kesintiye uğratılarak İcra Dairesine ödenir.
İşçinin kıdem tazminatının icra borcu sebebiyle haczedilip haczedilemeyeceği konusunda da, ilk bakışta tutarın ¼ ünün icra için kesilmesi gerektiği düşünülebilir. Fakat Yargıtay kararları bu yönde değildir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 27.12.2004 tarih ve E.2004/22540, K.26972 sayılı kararında şöyle demektedir:
Somut olayda alacaklının ücret ve kıdem tazminatı alacağının toplamı için yaptığı başvurunun icra müdürlüğünce reddi üzerine, mahkemenin 23.7.2009 tarih ve 2009/599-586 sayılı kararıyla icra müdürlüğünün red kararının iptaline karar verilmiştir. Oysa yukarıda anılan yasa maddelerinin kapsamında ücret ve maaşlar olup, kıdem tazminatı bu kanun KAPSAMINDA DEĞİLDİR. Bu durumda mahkemece istemin sadece ücret ve maaş alacakları yönünden kabul edilmesi gerekirken ücretten sayılmayan kıdem tazminatını da kapsar şekilde kabulüne karar verilmesi isabetsizdir.
Görüldüğü üzere kıdem tazminatı ücret niteliğinde bir ödeme olarak görülmediğinden ¼ oranında haczedilebilirlik kuralına tabii değildir.
İşçinin borcu sebebiyle kıdem tazminatına hak kazandığı durumda bu alacağının tamamı haczedilebilir.
SONUÇ
İşçinin icra dairesine borcu varsa gerektiği durumlarda kıdem tazminatının tamamı haczedilerek icra müdürlüğüne gönderilebilir. Borcun tutarına göre gerekli kesinti yapıldıktan sonra, kalan miktar işçiye ödenecektir.
