İş Kanununa göre normal çalışma süresi 45 saattir. Fakat işverenin isteğine bağlı olarak bu süre daha az da belirlenebilir. Yine İş Kanununa göre bu çalışma süreleri çalışma günlerine eşit olarak dağıtılmaktadır. SGK bildirim işlemlerinde de normal çalışma yapan bir işçinin bildirimi aylık 30 gün üzerinden yapılacaktır. Ayrıca işçinin SGK primini 30 günden az bildiren işveren eksik bildirimi haklı bir sebebe dayandırarak ve mutlaka ispat ederek yapar. (rapor vb. nedenler)
Kısmi zamanlı çalışmaya gelecek olursak, bu husus İş Kanunun 13 üncü maddesinde geçmektedir. Kanun koyucu kısmi süreli iş sözleşmesi tanımını “İşçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşme kısmî süreli iş sözleşmesidir.” şeklinde yapmıştır.
Fakat görüldüğü üzere kanun kısmi süre için net bir sınır çizmemiştir. Resmi Gazetede yayımlanan İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliğinde kısmi süreli iş sözleşmesinin tanımı,
“İşyerinde tam süreli iş sözleşmesi ile yapılan emsal çalışmanın üçte ikisi oranına kadar yapılan çalışma kısmi süreli çalışmadır.” şeklinde yapılmıştır.”
Dolayısıyla haftalık 30 saate kadar yapılan çalışmalar kısmi zamanlı çalışmadır.
Peki kısmi süreli çalışan işçinin yıllık izin hakkı nasıldır?
Çalışma süresi;
1 yıldan 5 yıla kadar (beş yıl dâhil) olanlara 14 günden,
5 yıldan fazla 15yıldan az olanlara 20 günden,
15 yıl (dâhil) ve daha fazla olanlara 26 günden az olamaz.
Kısmı zamanlı çalışan işçi normal zamanlı çalışan işçilere göre daha az sürelerle çalışır. Bilindiği gibi işçinin yıllık izne hak kazanması için en az 1 yıl çalışması gerekir.
İşçiler açısından, özellikle kısmi zamanlı işçiler açısından en çok merak edilen hususlardan birisi de bu işçilerin yıllık izni hak etmek için ne kadar çalışacağı ya da normal işçilerle bir tutulup tutulamayacağıdır. Bu konuda bakmamız gereken ilk yasal dayanak Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliğidir. Yönetmeliğin 13 ncü maddesine göre;
“Kısmi süreli ya da çağrı üzerine iş sözleşmesi ile çalışanlar yıllık ücretli izin hakkından tam süreli çalışanlar gibi yararlanır ve farklı işleme tabi tutulamaz.
Görüldüğü üzere kısmi zamanlı çalışan işçilerin normal zamanlı çalışan işçilere göre farklı bir muameleye tabi tutulamayacağı açıktır. Dolayısıyla kısmi zamanlı işçiler de yıllık izin hakkından faydalanacaktır. Uygulamada kısmi süreli çalışan işçiler, hak ettikleri yıllık izinleri bir sonraki yıl izin süresine denk gelen kısmi süreli iş günlerinde çalışmayarak yıllık izin yapmaktadırlar. Yani bu işçilerin yıllık izin hakkı normal zamanlı işçilerden farklı olmayacaktır.
Somut bir örnek üzerinden anlatacak olursak, haftanın 3 günü çalışan (Salı-Çarşamba-Cuma) ve çalışma süresi itibariyle yıllık izne hak kazanmış bir işçinin 10 gün yıllık izin kullanması durumunda, Pazartesi yıllık izninin başladığını varsayarsak işçi o haftayı takip eden Cuma günü iş başı yapacaktır.
Aynı şekilde Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin vermiş olduğu bir kararda;
“Kısmî çalışma Kanunda yer almasına rağmen kıdemin nasıl belirleneceği, ihbar, izin gibi haklardan nasıl yararlanılacağı, bu haklarla ilgili hesap şekli yine normatif olarak düzenlenmiş değildir. Konu, yargı kararlarıyla çözüme kavuşturulmaktadır. Buna göre, kısmî çalışma ister haftanın bir veya bazı günleri çalışma şeklinde gerçekleşsin, ister her gün birkaç saat şeklinde olsun, işçinin işyerinde çalışmaya başladığı tarihten itibaren bir yıl geçince kıdem tazminatı hakkının doğabileceği ve izne hak kazanacağı Dairemizce kabul edilmiştir.” (22. Hukuk Dairesi 2017/13548 E. 2018/17459 K.)
Görüldüğü üzere kısmi zamanlı çalışan işçi yıllık izin hesabında farklı bir ayrıma tabi tutulamaz. Bu işçilerin yıllık izin hesabı yapılırken işçinin fiilen çalıştığı süreler dikkate alınarak hesap yapılmaz. İşçinin işe başlamasından itibaren ne kadar yıl geçtiyse o kadar yıllık izin hakkı olması gerekmektedir.
