İçerik
- 12 NİSAN TARİHLİ YÜKSEK HAKEM KURULU KARARI NE DİYOR?
- YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ KARARI NE DİYOR?
- SOSYAL GÜVENLİK KURUMU TEBLİĞİ NE DİYOR?
- SONUÇ
Taşerondan kadroya geçen işçilere;
- Gerek taşeron oldukları dönemde personele dayalı hizmet alım işlerinde,
- Gerekse kadrolu olduktan sonra 12 Nisan tarihli YHK kararlarına göre yemek yardımı verilmektedir.
Yemek yardımı işçilere ayni ya da nakdi surette verilmektedir.
Yol yardımı 12 Nisan tarihli YHK kararlarında bulunmamaktadır. Fakat iş sözleşmesinde esaslı bir değişiklik olmaması, işçinin mevcut mali haklarında bir gerileme olmaması açısından taşeron dönemde bir yol yardımı ön görüldü ise bu yardım devam edecektir.
Her durumda yapılacak olan bu yardımların, işçinin çalıştığı gün sayısı üzerinden mi yoksa aylık sabit bir rakam gibi kabul edilerek mi ödeneceği konusunda idarelerde bir tereddüt oluşmuştur. İdarelerce işçilere ödenen yemek ve yol ücretlerinin, işçilerin işe gelmedikleri günlerde kesilmesinin veya kesilmemesi üzerine bakmamız gereken yasal dayanaklar İş Kanunu ve 696 sayılı KHK ile taşerondan kadroya geçişi sağlanan işçilere yönelik düzenlenen 12 Nisan tarihli Yüksek Hakem Kurulu kararlarıdır.
İşverenler tarafından işçilere yemek ve yol yardımı yapılması gerektiği yönünde 4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili diğer mevzuatta herhangi düzenleme bulunmamaktadır. Mevzuatta nakdi yemek yardımı yapılmasını teşvik etmek üzere, yemek yardımı tutarının bir bölümünün sigorta priminden mahsup edilmesi yönünde düzenleme vardır.
Söz konusu yardımların yapılıp yapılmayacağı ve eğer yapılacaksa hangi şartlarda ve ne şekilde yapılacağı hususu ise İşverenin takdirinde olup, bu hususların ayrıntıları iş sözleşmelerinde düzenlenmektedir.
12 NİSAN TARİHLİ YÜKSEK HAKEM KURULU KARARI NE DİYOR?
Aile Çalışma ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Aylık Ücretle Birlikte Ödenen Sosyal Yardımlar kapsamında;
YEMEK YARDIMI:
İşçilere fiilen çalışılan günler için bir öğün yemek verilir. Yemek verilmediği takdirde karar tarihinden itibaren fiilen çalışılan günler için 5,00(beş)TL/Gün tutarında yemek bedeli ödenir.
Görüldüğü üzere düzenlemede ”fiilen çalışılan günler için” ibaresi her şeyi açıklamaktadır. Karara göre işçilerin gelmese de ücretinin ödendiği hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri, hastalık raporu aldığı vs. günlerde fiilen gelmedikleri için yemek ve yol yardımı ödemesi yapılmaz.
YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ KARARI NE DİYOR?
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 26.01.1999 tarih ve 1998/18371 E. ve 1999/615 K. nolu kararında:
ÖZET: İşçinin izinli olduğu günlerde öğle yemeği verilmesi söz konusu olamayacağından, bu hususun ücret hesabında dikkate alınması gerekir.
“…Davalı işveren aynı şekilde yaz aylarında okulun tatil olduğunu bu nedenle öğle yemeği verilmediğini bildirmiş ve bilirkişi raporunda Ağustos ayı için böyle bir varsayımdan söz edilmiş olduğuna göre bu konunun da gereği şekilde tahkik edilerek davacının izinli ve tatilde olduğu günler için öğle yemeği verilmesi söz konusu olmadığından hesaplamanın buna göre yapılarak hüküm kurulması, gerçek durumun ortaya çıkması bakımından önem taşımaktadır. Yazılı şekilde karar verilmesi isabetsizdir. Temyiz olunan kararın yukarıda belirtilen nedenle BOZULMASINA”
Yargıtay kararında işçinin izinli olduğu günlerde öğle yemeği verilmesinin söz konusu olamayacağına işaret etmektedir.
Bu görüş, işçinin FİİLEN işe gelmediği günler için, eğer iş sözleşmesinde ve ihale sözleşmesinde aksi belirtilmediyse yemek ve yol ücreti ödenmeyeceği görüşünü desteklemektedir.
SOSYAL GÜVENLİK KURUMU TEBLİĞİ NE DİYOR?
Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yayınlanan 5510 Sayılı Kanunun 4 ncü Maddesinin Birinci Fıkrasının (A) ve (B) Bentleri Kapsamındaki Sigortalılar ile Sadece Genel Sağlık Sigortasına Tabi Sigortalıların Prime Esas Tutulacak Kazançlarına Dair Tebliğin 2.2.1. maddesinde;
“…Sigortalılara yemek parası adı altında yapılan ödemelerin, işyerinde veya müştemilatında yemek verilmemesi şartıyla, fiilen çalışılan gün sayısı dikkate alınarak 16 yaşından büyükler için belirlenen günlük asgari ücretin % 6 sının, yemek verilecek gün sayısı ile çarpılması sonucunda bulunacak miktarı, aylık prime esas kazançların tespitinde dikkate alınmayacak, dolayısıyla bu tutardan prim kesilmeyecektir.”
Denmektedir. Tebliğ maddesinin konumuzla doğrudan ilgisi olmamakla birlikte, SGK yemek parası olarak yapılan ödemelerde, prime tabi olmayan tutarın (istisna tutarının) hesaplanmasında yemek gün sayısının “fiilen çalışılan gün sayısı” olarak dikkate alınması gerektiğini ifade etmektedir.
SONUÇ
Kamu işçilerinin fiilen gelmedikleri günlerde; (ulusal bayram ve genel tatil günleri, hafta tatiller, raporlu olunan günler, idari izinli oldukları günler de dahil olmak üzere) yemek ve yol yardımı ödemesi yapılmayacaktır. Ayni yardım mahiyetinde, yani servis veya yemekhane kullandırmak suretiyle verilen sosyal yardımlarda zaten bir ödeme olmadığından farklı bir durum söz konusu olmayacaktır.
İdarelerin de işçilerin fiilen çalışmadıkları günleri dikkate alarak hareket etmeleri doğru bir yaklaşımdır.
Bu Makalenin PDF formatına ulaşmak için tıklayınız.
