1- Giriş
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, sosyal sigortalar ile genel sağlık sigortasından yararlanacak kişileri, işverenleri, sağlık hizmeti sunucularını, bu Kanunun uygulanması bakımından gerçek kişiler ile her türlü kamu ve özel hukuk tüzel kişilerini ve tüzel kişiliği olmayan diğer kurum ve kuruluşları kapsamaktadır.
5510 sayılı Kanunda “işveren” kavramı 12’nci maddede 4/1-a (SSK) ve 4/1-c (Emekli Sandığı) kapsamında sigortalı sayılan kişileri çalıştıran gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar olarak tanımlanmıştır.
Bu çalışmamızda, 4/1-a (SSK) kapsamında sigortalı çalıştıran işverenlerin (belediyeler, il özel idareleri, üniversiteler, bakanlıklar, belediye ve il özel idareleri şirketleri gibi) SGK tarafından uygulanacak idari para cezaları ve bu cezalarını gerektiren yükümlülükleri işlenmeye çalışılacaktır.
2- Sigortalı İşe Giriş Bildirgesi
İşverenler, 4/1-a kapsamında sigortalı sayılan kişileri, çalışmaya başlayacakları tarihten en az 1 gün önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Sosyal Güvenlik Kurumuna e-sigorta yoluyla bildirmekle yükümlüdürler.
Bu genel bildirim süresinin istisnaları aşağıda belirtilmiştir.
- İnşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde işe başlatılacak sigortalılar için, en geç çalışmaya başlatıldığı gün.
- Sosyal Güvenlik Kurumuna ilk defa işyeri bildirgesi verilecek işyerlerinde; ilk defa sigortalı çalıştırmaya başlanılan tarihten itibaren 1 ay içinde çalışmaya başlayan sigortalılar için, çalışmaya başladıkları tarihten itibaren en geç söz konusu 1 aylık sürenin dolduğu tarihe kadar.
- Kamu idarelerince istihdam edilen 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’na göre işsizlik sigortasına tabi olmayan sözleşmeli personel çalışmaya başladıkları tarihten itibaren 1 ay içinde.
Bu 3 durumda bu sürelerde sigortalı işe giriş bildirgesinin verilmesi durumunda bildirge yasal süre içerisinde verilmiş sayılacaktır.
Yukarıda belirtilen süre içinde ya da Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından belirlenen şekle ve usule uygun vermeyenler veya Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu hâlde anılan ortamda göndermeyenler hakkında her bir sigortalı için asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır.
Söz konusu bildirgenin verilmediğinin, mahkeme kararından veya Sosyal Güvenlik Kurumunun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında her bir sigortalı için asgari ücretin 2 katı tutarında idari para cezası uygulanır.
İş yeri esas alınmak suretiyle bildirgenin verilmediğine ilişkin; mahkemenin karar tarihinden, Sosyal Güvenlik Kurumunun denetim ve kontrolle görevli memurlarının tespit tarihinden, diğer kamu kurum ve kuruluşlarının denetim elemanlarının rapor tarihinden, bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi veya belgelerin Sosyal Güvenlik Kurumuna intikal tarihinden itibaren 1 yıl içinde yukarıda sayılan durumlardan biriyle tekrar bildirge verilmediğinin anlaşılması halinde, bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında bu defa her bir sigortalı için asgari ücretin 5 katı tutarında idari para cezası uygulanır.
3- Sigortalı İşten Ayrılış Bildirgesi
Kısa ve uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigortalılık; hizmet akdinin sona erdiği tarihten itibaren sona erer.
Ancak, hastalık ve analık hükümlerinin uygulanmasında sigortalılık; ilgili kanunlar gereği sigortalının ücretsiz izinli olması, greve iştirak etmesi veya işverenin lokavt yapması hallerinde, bu hallerin sona ermesini takip eden 10. günden başlanarak yitirilmiş sayılır.
Sigortalılığı sona erenlerin durumları işverenleri tarafından en geç 10 gün içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilir.
Kamu idarelerince istihdam edilen 4447 sayılı Kanuna göre işsizlik sigortasına tabi olmayan sözleşmeli personel sigortalılığının sona ermesine ilişkin bildirimleri ise 3 ay içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılır.
Sigortalılığı sona erenlere ilişkin bildirimi, süresi içinde ya da Sosyal Güvenlik Kurumuna tarafından belirlenen şekle ve usule uygun olarak yapmayanlar veya Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler hakkında, bir takvim ayında işlenen bu fiillerden dolayı tutmakla yükümlü bulunulan defter ve belgelerin ibraz edilmemesi nedeniyle verilmesi gereken ceza tutarını aşmamak kaydıyla her bir sigortalı için asgari ücretin 1/10’u tutarında idari para cezası uygulanır.
4- İşyeri Bildirgesi
İşveren, işyeri bildirgesini en geç sigortalı çalıştırmaya başladığı tarihte, Sosyal Güvenlik Kurumuna vermekle yükümlüdür.
Söz konusu bildirgeyi, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından belirlenen şekle ve usule uygun vermeyenler veya Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde, anılan ortamda göndermeyenler veya bu Kanunda belirtilen süre içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna vermeyenlere; kamu idareleri için asgari ücretin 3 katı tutarında idari para cezası uygulanır.
5- SGK Denetim Elemanlarının Çağrılarına Cevap Vermek
İşverenler, Sosyal Güvenlik Kurumunun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarına (müfettişler ile sosyal güvenlik denetmenleri kastedilmektedir) bilgi verilmek üzere çağrıldıkları zaman gelmek, gerekli olan defter, belge ve delilleri getirip göstermek ve vermek, görevlerini yapmak için her türlü kolaylığı sağlamak ve bu yoldaki isteklerini geciktirmeksizin yerine getirmekle yükümlüdürler.
Sosyal Güvenlik Kurumunun denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurlarının;
—5510 sayılı Kanunun uygulanmasından doğan inceleme ve soruşturma görevlerini yerine getirmeleri sırasında engel olan işverenler hakkında eylemleri başka bir suç oluştursa dahi, asgari ücretin 5 katı tutarında idari para cezası uygulanır.
—Görevlerini yapmasını engellemek amacıyla cebir ve tehdit kullanan işverenler hakkında asgari ücretin 10 katı tutarında idari para cezası uygulanır.
6- İş yeri Kayıtlarının Saklanması ve İbrazı
İşverenler; işyeri defter, kayıt ve belgelerini ilgili olduğu yılı takip eden yılbaşından başlamak üzere kamu idareleri açısından 30 yıl, özel sektör açısından 10 yıl süreyle, saklamak ve Sosyal Güvenlik Kurumunun denetim ve kontrol ile görevlendirilen memurlarınca istenilmesi halinde 15 gün içinde ibraz etmek zorundadır.
Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan yazılı ihtara rağmen 15 gün içinde mücbir sebep olmaksızın tam olarak yerine getirmeyen kamu idareleri işverenleri ve defter tutmakla yükümlü olmayanlar için asgari ücretin 3 katı tutarında; bilanço esasına göre defter tutanlar için asgari ücretin 12 katı tutarında, diğer defterleri tutanlar için asgari ücretin 6 katı tutarında idari para cezası uygulanır.
7- Aylık Prim ve Hizmet Belgesi
4/1-a kapsamında sigortalı sayılanlar için cari aya ilişkin düzenlenecek asıl, ek veya iptal nitelikteki aylık prim ve hizmet belgesini;
- Özel nitelikteki işyeri işverenleri, en geç belgenin ilişkin olduğu ayı izleyen ayın 23’ünde,
- Resmî nitelikteki işyeri işverenleri ise, en geç belgenin ilişkin olduğu ayı takip eden ayın 23’ünde,
- Bazı özel nitelikteki işyeri işverenleri ayın 15’i ile müteakip ayın 14’ü arasında; bazı resmî nitelikteki işyeri işverenleri ise ayın 1’i ile 30’u arasında ücret alan sigortalılar çalıştırdığından, bu nitelikteki işyeri işverenlerince; ayın 1’i ile 30’u arasındaki çalışmaları karşılığı ücret alan sigortalılar için en geç belgenin ilişkin olduğu ayı izleyen ayın 23’ünde; ayın 15’i ile müteakip ayın 14’ü arasındaki çalışmaları karşılığı ücret alan sigortalılar için en geç belgenin ilişkin olduğu ayı takip eden ayın 23’ünde,
saat 23.59’a kadar e-Sigorta kanalıyla SGK’ ya göndermek zorundadırlar. Ayın 15’i ile müteakip ayın 14’ü arasındaki çalışmaları karşılığı ücret alan sigortalıların bildiriminde esas alınacak ay, 15 inci günün içinde bulunduğu aydır.
15 Temmuz 2016 tarihli 6728 sayılı Yatırım Ortamının İyileştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile MUHTASAR BEYANNAME ile AYLIK PRİM VE HİZMET BELGESİ; MUHTASAR VE PRİM HİZMET BEYANNAMESİ adı ile TEK BİR BELGEDE BİRLEŞTİRİLMİŞTİR. Bu uygulama, 4/1-a kapsamında sigortalı sayılan kişileri bildirmekle yükümlü olanlar için geçerlidir. Kırşehir ili merkez ve ilçelerinde bulunan mükellefler/işverenler için Haziran ayında verilmesi gereken beyannameler dâhil olmak üzere 01.06.2017 tarihinden itibaren başlanmıştır. Amasya, Bartın ve Çankırı illeri merkez ve ilçelerinde bulunan mükellefler/işverenler için 01.01.2018 tarihinden itibaren başlanmıştır. Kırşehir, Amasya, Çankırı ve Kırşehir illeri dışındaki illerde uygulamaya bir erteleme olmazsa 01.01.2020 tarihinde geçilmiş olacaktır. Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesinin, ertesi ayın 23 üncü günü saat 23.59’a kadar yetkili vergi dairesine elektronik ortamda gönderilmesi gerekmektedir. Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesine ilişkin fiillerin vergi kanunlarına göre vergi cezası kesilmesini gerektirmesi halinde 213 sayılı Kanun uyarınca vergi dairelerince, bu fiillerin 5510 sayılı Kanuna göre idari para cezası gerektirmesi halinde 5510 sayılı Kanun uyarınca sosyal güvenlik il müdürlüğü/sosyal güvenlik merkezi tarafından ayrı ayrı ceza kesilecektir. 6728 sayılı Kanunun 51’inci maddesiyle, 5510 sayılı Kanunun 102’nci maddesinin birinci fıkrasına (m) ve (n) bentleri eklenmiştir.
Muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde (beyanname) yer alan sigortalıların; prime esas kazançlarının veya hizmetlerinin bildirilmemesi, eksik veya geç bildirilmesi halinde her bir işyeri için;
- Beyannamenin asıl olması halinde, aylık asgari ücretin 2 katını geçmemek kaydıyla beyannamede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin 1/5’i tutarında,
- Beyannamenin ek olması halinde, aylık asgari ücretin 2 katını geçmemek kaydıyla her bir ek beyannamede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin 1/8’i tutarında,
- Ek beyannamenin SGK tarafından re’ sen düzenlenmesi durumunda, aylık asgari ücretin 2 katını geçmemek kaydıyla her bir ek beyannamede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin 1/2’ si tutarında,
- Beyannamenin mahkeme kararı, SGK’nin denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları SGK’ ye bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, beyannamenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık beyannamedeki her bir işyeri için;
- Kamu idareleri ile bilânço esasına göre defter tutmak zorunda olanlar için asgari ücretin 3 katını geçmemek üzere, sigortalı başına aylık asgari ücret tutarında,
- Diğer defterleri tutmak zorunda olanlar için asgari ücretin 2 katı geçmemek üzere sigortalı başına asgari ücretin 1/2 ‘si tutarında,
- Defter tutmakla yükümlü olmayanlar için aylık asgari ücreti geçmemek üzere sigortalı başına asgari ücretin 1/3’ü tutarında,
- Sigortalıların sadece prime esas kazançlarının eksik bildirilmesi halinde her şartta aylık asgari ücretin 1/10’undan az, 2 katından fazla olmamak üzere prime esas kazanç tutarında,
idari para cezası uygulanır.
- Sigortalıların işyerlerinde fiilen yaptıkları işe uygun meslek adı ve kodunu gerçeğe aykırı bildiren her bir işyeri için aylık asgari ücreti geçmemek üzere meslek adı ve kodu gerçeğe aykırı olarak bildirilen sigortalı başına asgari ücretin 1/10’u tutarında idari para cezası uygulanır.
8- İşyerine Ait Kayıtların Geçersizliği
İşçilikle ilgili giderlerin işlenmemiş olduğu tespit edilen kayıtlar, sigorta primleri hesabına esas tutulan kazançların kesin olarak tespitine imkân vermeyecek şekilde usulsüz veya noksan tutulmuş kayıtlar, herhangi bir ay için sigorta primleri hesabına esas tutulması gereken kazançların ve kazançlarla ilgili ödemelerin (sigorta primine esas kazancın ödemeye bağlı olduğu durumlar dâhil) o ayın dahil bulunduğu hesap dönemine ait kayıtlara işlenmemiş olması halinde, o aya ait kayıtlar geçerli sayılmaz.
Aylık ücret tediye bordrosunda; işyerinin sicil numarası, bordronun ilişkin olduğu ay, sigortalının adı, soyadı, sigortalının sosyal güvenlik sicil numarası, ücret ödenen gün sayısı, sigortalının ücreti, ödenen ücret tutarı ve ücretin alındığına dair sigortalının imzasının bulunması zorunludur. Belirtilen unsurlardan herhangi birini ihtiva etmeyen (imza şartı yönünden makbuz mukabilinde veya banka kanalıyla yapılan ödemeler hariç) ücret tediye bordroları geçerli sayılmaz.
Geçersizlik hallerinin gerçekleştiği her bir takvim ayı için, aylık asgari ücretin 1/2 ‘si tutarında; her bir geçersiz ücret tediye bordrosu için aylık asgari ücretin 1/2 ‘si tutarında, idari para cezası uygulanır (toplam ceza tutarı aylık asgari ücretin 3 katını aşamaz).
9- İhaleli İşlerin Bildirilmesi
Kamu idareleri ihale yolu ile yaptırdıkları her türlü işleri üstlenenleri ve bunların adreslerini 15 gün içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirmekle yükümlüdür. Söz konusu bildirimi yerine getirmeyen kamu idareleri işverenlerine aylık asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır.
10- Sigortasız Olanların Bildirilmesi
Kamu idareleri Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından sağlanacak elektronik altyapıdan yararlanmak suretiyle, Sosyal Güvenlik Kurumunca belirlenecek işlemlerde, işlem yaptığı kişilerin sigortalılık bakımından tescilli olup olmadığını kontrol etmek ve sigortasız olduğunu tespit ettiği kişileri, Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirmekle yükümlüdürler. Söz konusu yükümlülüğü yerine getirmeyen kamu idareleri işverenlerine sigortalı başına aylık asgari ücretin 1/10 ‘u tutarında idari para cezası uygulanır.
11- Yapı Ruhsatı ve Diğer Ruhsatların Bildirilmesi
Valilikler, belediyeler ve ruhsat vermeye yetkili diğer kamu ve özel hukuk tüzel kişileri, yapı ruhsatı ve diğer tüm ruhsat veya ruhsat niteliği taşıyan işlemlerine ilişkin bilgi ve belgeler ile varsa bunların verilmesine esas olan istihdama ilişkin bilgileri, verildiği tarihten itibaren 1 ay içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirmekle yükümlüdürler. Söz konusu yükümlülüğü yasal süresi içinde yerine getirmeyen kurum ve kuruluşlara yerine getirilmeyen her bir bildirim yükümlülüğü için aylık asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır.
12- 5510 Sayılı Kanunun 100’üncü Maddesi Kapsamında Bilgi ve Belgelerin Gönderilmesi
Kamu idareleri Sosyal Güvenlik Kurumu ile yapılacak protokoller çerçevesinde, Devletin güvenliği ve temel dış yararlarına karşı ağır sonuçlar doğuracak hâller ile özel hayat ve aile hayatının gizliliği ve savunma hakkına ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla özel kanunlardaki yasaklayıcı ve sınırlayıcı hükümler dikkate alınmaksızın gizli dahi olsa Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından kişilerin sosyal güvenliğinin sağlanması, 6183 sayılı Kanuna göre Sosyal Güvenlik Kurumu alacaklarının takip ve tahsili ile 5510 sayılı Kanun kapsamında verilen diğer görevler ile sınırlı olmak üzere istenecek her türlü bilgi ve belgeyi sürekli ve/veya belli aralıklarla vermeye, bilgilerin elektronik ortamda görüntülenmesini sağlamaya, görüntülenen bu bilgilerin güvenliğini sağlamaya, muhafaza etmek zorunda oldukları her türlü belge ile vermek zorunda oldukları bilgilere ilişkin mikrofiş, mikrofilm, manyetik teyp, disket ve benzeri ortamlardaki kayıtlarını ve bu kayıtlara erişim veya kayıtları okunabilir hale getirmek için gerekli tüm sistem ve şifreleri incelemek için ibraz etmeye mecburdurlar. Bu kapsamda ilgili kamu idareleri Sosyal Güvenlik Kurumunun belirleyeceği süre içerisinde söz konusu talebe cevap vermek ve gereken kolaylığı göstermekle yükümlüdürler.
Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından bu kapsamda tarafından istenen bilgi ve belgeleri belirlenen süre içinde mücbir sebep olmaksızın vermeyen kamu idareleri hakkında, aylık asgari ücretin 5 katı tutarında, geç verilmesi halinde ise aylık asgari ücretin 2 katı tutarında idari para cezası uygulanır.
Geçici iş göremezlik ödeneği ödemelerinde Sosyal Güvenlik Kurumunca işverenlerden istenilen bildirimlerin belirlenen süre içerisinde ve elektronik ortamda yapılmaması halinde sigortalı başına aylık asgari ücretin 1/10 ‘u, hiç yapılmaması halinde ise sigortalı başına aylık asgari ücretin 1/2 ‘si tutarında idari para cezası uygulanır.
Genel sağlık sigortalılarının bakmakla yükümlü oldukları kişilere ait bilgi girişlerini süresinde yapmayanlar ile bakmakla yükümlü olunan kişi olmayanlara ait bilgi girişi yapanlara asgari ücretin 1/2 ‘si tutarında idari para cezası uygulanır.
13- Asgari İşçilik Uygulaması İle İlgili İstenilen Bilgi ve Belgelerin Gönderilmesi
Kamu idareleri, 5510 sayılı Kanunun 85’inci maddesinin uygulanmasıyla ilgili Sosyal Güvenlik Kurumunca istenilecek bilgileri ve belgeleri yazılı olarak en geç 1 ay içinde vermeye mecburdur. Söz konusu yükümlülüğü belirtilen sürede yerine getirmeyenlere aylık asgari ücretin 2 katı tutarında idari para cezası uygulanır.
14- İdari Para Cezaları İle İlgili Diğer Hususlar
Mahkeme kararına, Sosyal Güvenlik Kurumunun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelere ya da kamu idarelerinden alınan belgelere istinaden düzenlenenler hariç olmak üzere, bildirgenin veya belgenin yasal süresi geçtikten sonra ilgililerce kendiliğinden 30 gün içinde verilmesi ve söz konusu cezaların ilgililerce, yapılacak tebligat tarihini takip eden günden itibaren 15 gün içinde ödenmesi halinde; sigortalı işe giriş bildirgesi, işyeri bildirgesi, ihaleli işlerin bildirilmesi, sigortasız olanların bildirilmesi, yapı ruhsatlarının bildirilmesi ve sigortalı işten ayrılış bildirgesine bağlı cezalar 1/4 oranına karşılık gelen tutar üzerinden uygulanır.
SGK tarafından, bildirge, beyanname, belge veya defterlere istinaden sigortalıların ve çalışma gün sayılarının eksiksiz bildirilmesi şartıyla bildirilen prime esas kazanç tutarında, fiilin işlendiği tarihteki brüt asgari ücretin 1/3’ünü geçmeyecek ve %1’ini aşmayacak şekilde eksiklik tespit edilmesi durumunda, eksikliğin 15 gün içinde düzeltilmesi için ilgiliye yazılı ihtar verilir. Bu süre sonunda tespit edilen eksik tutarın SGK’ ya bildirilmemesi halinde idari para cezası verilir. Eksikliğin işverence tespit edilmesi durumunda bu süre; bildirge, beyanname, belge veya defterlerin SGK’ ya verilmesinden itibaren 15 gündür.
İdarî para cezası uygulanması sigortalı işe giriş bildirgesi, sigortalı işten ayrılış bildirgesi, işyeri bildirgesi ve prim ve hizmet belgelerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmesi yükümlülüğünü kaldırmaz.
İdarî para cezaları tebliğ ile tahakkuk eder. Tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna ya da Sosyal Güvenlik Kurumunun ilgili hesaplarına yatırılır veya aynı süre içinde itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Sosyal Güvenlik Kurumunca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde, idari para cezası kesinleşir.
İdarî para cezalarının, Sosyal Güvenlik Kurumuna itiraz edilmeden veya yargı yoluna başvurulmadan önce tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde peşin ödenmesi halinde, bunun 3/4 ‘ü tahsil edilir. Peşin ödeme idari para cezasına karşı yargı yoluna başvurma hakkını etkilemez.
Mahkemeye başvurulması idari para cezasının takip ve tahsilini durdurmaz. Tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde ödenmeyen idari para cezaları, gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir.
İdarî para cezaları 10 yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Zamanaşımı süresi, fiilin işlendiği tarihten itibaren başlar.
İdarî para cezaları hakkında, 5510 sayılı Kanun ve 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu’nda hüküm bulunmayan hallerde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır.
Sosyal Güvenlik Kurumunca tahakkuk ettirilen idarî para cezalarına yapılacak itirazlar SGK Üniteleri İdari Para Cezaları İtiraz Komisyonunca karara bağlanır. İdari Para Cezası İtiraz Komisyonu, Ünite amiri veya görevlendireceği yardımcısı, ilgili şef, dosya memuru ve varsa avukattan oluşur. İtiraz komisyonlarınca itirazın reddi hâlinde, işverenin mahkemeye başvurması SGK işlemlerini durdurmaz. İtiraz süresi geçtikten sonra yeni iddialar ileri sürülemez. Maddi hatalar taraflarca ileri sürülmemiş olsa dahi itiraz komisyonlarınca re’sen dikkate alınır. İtiraz komisyonları, iş durumuna göre, itiraz komisyonu başkanının çağrısı üzerine haftada en az bir defa çalışma saatleri içinde toplanır. İşveren veya bunların vekilleri, itiraz hakkında itiraz komisyonunca karar verilinceye kadar itirazlarından vazgeçebilirler. Vazgeçme, işverenin üniteye vereceği bir dilekçeyle veya bu husustaki beyanının tutanak ile tespiti suretiyle yapılır. Vazgeçme beyanı açık olmalıdır. Vazgeçme hâlinde, itiraz eden o olaya münhasır olmak üzere itiraz hakkını kaybetmiş sayılır.
İtiraz komisyonlarınca alınan kararlarda;
- Karar ve esas numarası,
- İtiraz edenin adı, soyadı, ticari unvanı ve açık adresi,
- İşyeri sicil numarası,
- Tebliğ olunan idarî para cezası borcunun miktarı,
- İtiraz olunan idarî para cezası borcunun miktarı,
- Borç tebligatının tebliğ tarihi,
- İtirazın yapıldığı tarih,
- İtirazın konusu,
- Kararın gerekçesi ve hüküm,
- Karar tarihi,
hususlarının bulunması gereklidir.
İtiraz komisyonlarınca alınan karar 3 nüsha düzenlenir. Üyeler tarafından imzalanıp ünite mührü ile mühürlendikten sonra 1 nüshası işyeri dosyasında muhafaza edilir, 1 nüshası itiraz edene tebliğ olunur, 1 nüshası da ünitede ayrı bir dosyada saklanır.
15- İdari Para Cezası Tablosu
| İdari Para Cezasını Gerektiren Durumlar | Ceza Tutarı (TL) |
| İşe giriş bildirgesine bağlı idari para cezası | |
| – Sigortalı işe giriş bildirgesini süresinde ve belirlenen şekle ve usule uygun vermeyenler hakkında, her bir sigortalı için aylık asgari ücret
Sigortalı işe giriş bildirgesinin verilmediğinin, mahkeme kararından veya SGK denetim ve kontrol ile görevli memurlarınca ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca yapılan tespitlerden veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde, — İlk tespitte her bir sigortalı için aylık asgari ücretin 2 katı — 1 yıl içinde 2. kez tespitinde her bir sigortalı için aylık asgari ücretin 5 katı |
2.558,40
5.116,80 12.792,00 |
| İşten ayrılış bildirgesine bağlı idari para cezası | |
| Sigortalı işten ayrılış bildirgesini süresi içinde ya da belirlenen şekle ve usule uygun olarak yapmayanlar hakkında her bir sigortalı için asgari ücretin 1/10 ‘u |
255,84 |
| İşyeri bildirgesine bağlı idari para cezası | |
| İşyeri bildirgesini yasal süresinde belirlenen şekle ve usule uygun vermeyenlere;
– Kamu idareleri ile bilânço esasına göre defter tutmak zorunda olanlar için asgari ücretin 3 katı – Diğer defterleri tutmak zorunda olanlar için asgari ücretin 2 katı – Defter tutmakla yükümlü olmayanlar için bir aylık asgari ücret |
7.675,20
5.116,80 2.558,40 |
| Denetime bağlı idari para cezası | |
| SGK denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurlarının 5510 sayılı Kanun’dan doğan inceleme ve soruşturma görevlerini yerine getirmeleri sırasında görevlerini yapmasına engel olan işverenlere aylık asgari ücretin 5 katı
– SGK denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurlarının görevlerini yapmasını engellemek amacıyla cebir ve tehdit kullanan işverenlere, aylık asgari ücretin 10 katı |
12.792,00
25.584,00 |
| İşyeri kayıtlarının ibrazına bağlı idari para cezası | |
| İşyeri defter, kayıt ve belgelerinin SGK denetim ve kontrol memurlarınca incelenmek üzere yapılan yazılı ihtara rağmen 15 gün içinde mücbir sebep olmaksızın tam olarak ibraz edilmemesi halinde;
– Bilânço esasına göre defter tutmakla yükümlü olanlar için, aylık asgari ücretin 12 katı – Diğer defterleri tutmakla yükümlü olanlar için, aylık asgari ücretin 6 katı – Defter tutmakla yükümlü değil iseler, asgari ücretin 3 katı |
30.700,80
15.350,40 5.116,80 |
| Aylık prim ve hizmet belgesine/muhtasar prim ve hizmet beyannamesine bağlı idari para cezası | |
| Aylık prim ve hizmet belgesini süresinde ve şekil ve usulde vermeyenlere her bir fiil için; aylık asgari ücretin 2 katını geçmemek üzere,
— Belgenin asıl olması halinde, belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına aylık asgari ücretin 1/5’i — Belgenin ek olması halinde her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına aylık asgari ücretin 1/8’ i — Ek belgenin sigortalıların 30 günden az çalıştığını gösteren bilgi ve belgelerin süresi içinde verilmemesi veya verilen bilgi ve belgelerin SGK tarafından geçerli sayılmamasına bağlı olarak SGK tarafından re’sen düzenlenmesi halinde her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına aylık asgari ücretin 1/2′ si — Belgenin mahkeme kararı, SGK denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca yapılan soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden hizmetleri veya kazançları kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığına, işverence düzenlenip düzenlenmediğine bakılmaksızın, aylık asgari ücretin 2 katı
Muhtasar ve prim hizmet beyannamesindeki sigortalıların, prime esas kazançlarının veya hizmetlerinin bildirilmediği, eksik ya da geç bildirildiği anlaşılan her bir işyeri için; aylık asgari ücretin 2 katını geçmemek üzere, — Beyannamenin asıl olması halinde, beyannamede kayıtlı sigortalı sayısı başına aylık asgari ücretin 1/5’ i — Beyannamenin ek olması halinde her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına aylık asgari ücretin 1/8’ i — Ek beyannamenin sigortalıların 30 günden az çalıştığını gösteren bilgi ve belgelerin süresi içinde verilmemesi veya verilen bilgi ve belgelerin SGK tarafından geçerli sayılmamasına bağlı olarak SGK tarafından re’sen düzenlenmesi halinde her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına aylık asgari ücretin 1/2 ‘si – Muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin mahkeme kararı, SGK denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca yapılan soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden hizmetleri veya kazançları SGK’ ye bildirilmediği veya eksik bildirildiği ya da sadece hizmetlerinin SGK’ ye eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, beyannamenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık beyannamedeki her bir işyeri için;
a) Kamu idareleri ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca bilanço esasına göre defter tutmak zorunda olanlar hakkında asgari ücretin 3 katını geçmemek üzere sigortalı başına aylık asgari ücret tutarında, b) Diğer defterleri tutmak zorunda olanlar hakkında asgari ücretin 2 katını geçmemek üzere sigortalı başına yarım asgari ücret tutarında, c) Defter tutmakla yükümlü olmayanlar hakkında aylık asgari ücreti geçmemek üzere sigortalı başına asgari ücretin üçte biri tutarında, ç) Beyannamedeki her bir işyerinden bildirilen sigortalıların sadece prime esas kazançlarının eksik bildirildiğinin anlaşılması hâlinde ise beyannamenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin 1/10’undan az, 2 katından fazla olmamak üzere tespit edilen prime esas kazanç tutarında,
Muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde, sigortalıların işyerlerinde fiilen yaptıkları işe uygun meslek adı ve kodunu, gerçeğe aykırı bildirilen her bir işyeri için aylık asgari ücreti geçmemek üzere meslek adı ve kodu gerçeğe aykırı bildirilen sigortalı başına aylık asgari ücretin 1/10’u |
511,86
319,80
1.279,20
5.116,80
|
|
511,68
319,80
1.279,20
2.558,40
1.279,20
852,80
En az 255,84 En çok 5.116,80 Prime esas kazanç tutarında
255,84
|
|
| İşyeri defter ve belgelerin geçersizliğine bağlı idari para cezası | |
| Defter ve belgelerin tümünü verilen süre içinde ibraz etmekle birlikte, defter kayıtlarının geçersiz sayılması halinde, geçersizlik hallerinin gerçekleştiği her bir takvim ayı için aylık asgari ücretin 1/2’ si
Geçersiz sayılan her bir ücret tediye bordosu için aylık asgari ücretin 1/2′ si |
1.279,20
1.279,20 |
| İhale konusu işlere bağlı idari para cezası | |
| İhale yolu ile yaptırdıkları her türlü işleri üstlenenleri ve bunların adreslerini süresi içinde SGK’ ye bildirmeyen kamu idarelerine aylık asgari ücret | 2.558,40 |
| Sigortasız çalışanların ihbarına bağlı idari para cezası | |
| SGK tarafından belirlenecek işlemlerde, işlem yaptığı kişilerin sigortalılık bakımından tescilli olup olmadığını kontrol edip, sigortasız olduğunu tespit ettiği kişileri SGK’ ye bildirmeyen kamu idarelerine sigortalı başına aylık asgari ücretin 1/10 ‘u | 255,84 |
| Yapı ruhsatının bildirilmesine bağlı idari para cezası | |
| Yapı ruhsatı ve diğer tüm ruhsat veya ruhsat niteliği taşıyan işlemlerine ilişkin bilgi ve belgeler ile varsa bunların verilmesine esas olan istihdama ilişkin bilgileri, süresinde SGK’ ye bildirmeyen valilikler, belediyeler ve ruhsat vermeye yetkili diğer kamu ve özel hukuk tüzel kişilerine, her bir bildirim yükümlülüğü için aylık asgari ücret tutarı | 2.558,40 |
| SGK tarafından istenilen bilgi ve belgelere bağlı idari para cezası | |
| Kamu idarelerinden, 5510 sayılı Kanunun 100’üncü maddesi kapsamında SGK tarafından istenen bilgi ve belgeleri;
— Belirlenen süre içinde mücbir sebep olmaksızın vermeyenler hakkında, aylık asgari ücretin 5 katı — Geç verenler hakkında, aylık asgari ücretin 2 katı |
12.792,00
5.116,80 |
| Geçici iş göremezlik halinde bildirimine bağlı idari para cezası | |
| 4/1-a (SSK) kapsamındaki sigortalılara geçici iş göremezlik ödeneği ödemelerinde SGK tarafından işverenlerden istenilen bildirimlerin;
— Belirlenen süre içerisinde ve elektronik ortamda yapılmaması halinde sigortalı başına aylık asgari ücretin 1/10 ‘u — Hiç yapılmaması halinde sigortalı başına aylık asgari ücretin 1/2 ‘si |
255,84
1.279,20 |
| Asgari işçilik uygulamasının bildirimine bağlı idari para cezası | |
| Asgari işçilik uygulaması ile ilgili olarak SGK tarafından istenilecek bilgileri ve belgeleri yazılı olarak en geç 1 ay içinde vermeyen kamu idarelerine aylık asgari ücretin 2 katı | 5.116,80 |
16- İdari Para Cezalarının Çalışanlara Rücu Edilmesi
SGK tarafından uygulanan idari para cezalarının idare bütçesinden ödenmesi durumunda bu cezalara sebebiyet verenlerden rücu işleminin yapılması gerekir. Şöyle ki, Sayıştay denetim raporlarında da aynı şekilde bulgu yapılmaktadır yani idari para cezasına neden olan ilgili çalışandan rücu edilmesi yönünde hüküm tesis edilmektedir (Örneğin; Sayıştay Temyiz Kurulu’nun 25.10.2018 Tarihli ve 18 Sayılı İlamı).
Sonuç
Görüleceği üzere, işverenlerin 5510 sayılı Kanundan kaynaklı yükümlülükleri genel olarak yukarıdaki bölümlerde açıklandığı gibi sigortalılığın başlanmasından sona ermesine kadar olan bir süreç içerisinde işe başlama bildirimi, işten ayrılış bildirimi, hizmetlerinin bildirimi, işyeri kayıtlarının mevzuata uygun olarak tutulması ve diğer yükümlülüklerden ibarettir. Söz konusu yükümlülüklere uyulmaması, işverenlere idari para cezasının uygulanması gerektirmektedir.
Kamu kurum ve kuruluşlarına kesilen idari para cezalarına kamu çalışanlarının kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu zarar oluştuğundan, oluşan bu zararın ilgili kamu çalışanları tarafından ödenmesi esastır.
Bu Makale’nin PDF formatına ulaşmak için tıklayınız
YASAL UYARI
Bu çalışma Kamutech Yazılım A.Ş. mevzuat grubu uzmanları tarafından hazırlanmıştır.
Makalenin her türlü yayın hakkı Kamutech Yazılım A.Ş.’ye aittir.
Kaynak göstermek ve link vermek kaydıyla alıntı yapılabilir.
