Kamu kurumlarında görev yapan sürekli işçi personele, emeklilik tazimatı ödenmesine ilişkin uygulamanın yasal dayanağı, 375 sayılı KHK’nın 1. Maddesi’nin D bendinde şu şekilde yer almaktadır:
“(A) bendi kapsamına giren personel ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (II) sayılı cetvelde yer alan personel ve kamu kurumlarında işçi olarak istihdam edilenlerden; emekliliğini isteyen veya emekliye sevk olunanlara, haklarında toptan ödeme hükümleri uygulananlara, emekli iken yeniden hizmete alındıktan sonra cezaen olmamak üzere görevlerine son verilenlere, kendi kusurları olmaksızın sözleşmesi feshedilen veya hizmet sürelerinin bitiminde ayrılan sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erler ile terhis olan yedek subaylara ve bunlardan görevde iken ölenlerin kanuni mirasçılarına damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaksızın (12.105) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarında tazminat ödenir.”
Buna göre kamu işçilerine, emekliliğe sevk edilmeleri durumunda 12.105 gösterge rakamının, memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda tazminat ödenir.
Memur aylık katsayısı her 6 ayda bir memur maaş zammına endeksli olarak güncellendiği için kamu işçilerinin alacağı emeklilik tazminatı da artış göstermektedir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 06.01. 2022 tarihinde yayınlanan Genelge ile memur aylık katsayısı, 1 Ocak 2022 tarihinden geçerli olmak üzere (0,235445) olarak tespit edilmiştir.
Buna göre; kamu işçilerinin emeklilik tazminatı 1 Ocak 2022 tarihinden geçerli olmak üzere şu şekilde hesaplanacaktır:
2022 Yılı Ocak Ayı Memur Maaş Katsayısı (0,235445) x Gösterge Rakamı (12.105)
Bu hesaplama sonucunda emekli olan kamu kurumu işçilerine ödenecek emeklilik tazminatı; 1 Ocak 2022 tarihinden geçerli olmak üzere net 2.828,43 TL olacaktır.
Diğer yandan; 375 sayılı KHK’nın 1. Maddesi’nin D bendinde yer alan (12.105) gösterge rakamı, kamu görevlileri açısından, Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin Toplu Sözleşmelerle veya Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı ile artırılabilmektedir.
Nitekim; 29.05.2012 tarihli ve 2012/1 numaralı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı ile gösterge rakamı memurlar için (13.558) olarak belirlenmiş, 25 Ağustos 2021 tarih ve 31579 sayılı Resmî Gazete yayınlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme’nin 10. Maddesiyle de korunmuştur. Böylece 375 sayılı KHK’daki (12.105) gösterge rakamı, memurlar için (13.558) olarak uygulanmaya devam edilmiştir.
Ancak, Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin Toplu Sözleşmenin Kapsam maddesine baktığımızda; 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’na atıf yapıldığı ve söz konusu bu Kanun kapsamındaki memurlara uygulanacağı belirtilmektedir.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun kapsam maddesinde ise şu hüküm yer almaktadır:
“Bu Kanun, Devletin veya diğer kamu tüzel kişilerinin yürütmekle görevli oldukları kamu hizmetlerinin görüldüğü genel, katma ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı kuruluşlarda kamu iktisadî teşebbüslerinde, özel kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle ya da bunların verdiği yetkiye dayanarak kurulan banka ve teşekküller ile bunlara bağlı kuruluşlarda ve diğer kamu kurum veya kuruluşlarında işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlileri hakkında uygulanır.”
İlgi Kanun maddesinin yukarıda yer verilen Kapsam maddesindeki hükmünden açıkça anlaşılacağı üzere; 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Ve Toplu Sözleşme Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak imzalanan Toplu Sözleşmelerin ve Hakem Kurulu Kararlarının kamu kurum veya kuruluşlarında işçi statüsü dışındaki çalışanlara uygulanacağı izahtan varestedir.
Bütün bu hüküm ve açıklamalar çerçevesinde; 375 sayılı KHK’daki (12.105) gösterge rakamı, memurlar açısından Hakem Kurulu Kararı ve Toplu Sözleşmelerle (13.558) olarak belirlenmiş olsa da bu düzenleme, işçi personel açısından bir değişiklik getirmemektedir.
Sürekli işçiler 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak imzalanan Toplu Sözleşmeler veya Hakem Kurulu Kararları kapsamından olmadığından, işçi personel için uygulanacak olan gösterge rakamı 375 sayılı KHK’da yer alan (12.105) gösterge rakamıdır.
Bu nedenle emekliye ayrılan sürekli işçiler için 375 sayılı KHK’da yer alan (12.105) gösterge rakamı dikkate alınarak hesaplanan emeklilik tazminatı doğrudur. Memurlar için geçerli olan (13.558) gösterge rakamına göre emeklilik tazminatı hesaplanması ise kamu zararına neden olacaktır.
