Bu yazı 17 Eylül 2018 tarihinde güncellenmiştir.
Bedelli askerlik düzenlemesi, kamu işçisi, belediye işçisi, memur ve özel sektör işçisi olmak üzere yüzbinlerce çalışanı yakından ilgilendiriyor.
Yaklaşık 515 bin kişi bedelliden yararlanmak için başvurdu. Birinci grubu oluşturan 12 bin kişi, 15 Eylül’de birliklerine sevk edildi.
Bedelli askerlik konusunda en çok tartışılan hususların başında, 21 günlük temel askerlik hizmetinin yıllık izin süresinde yapılıp yapılamayacağı geliyor.
Bedelli askerlik yapacak çalışanların, 21 günlük temel eğitim süresinde ücretsiz izinli sayılmalarına dönük düzenleme, farklı yorumlara yol açmaktadır.
MEMURLAR YILLIK İZİN SÜRESİNDE BEDELLİ ASKERLİK YAPABİLİR Mİ?
Memurlar açısından bakacak olursak, askerlik görevinin yıllık izin döneminde yapılması mümkün değildir. Zira 657 Sayılı Kanun’un 108. Maddesi’nde şu şekilde düzenleme yapılmıştır;
“Muvazzaf askerliğe ayrılan memurlar askerlik süresince görev yeri saklı kalarak aylıksız izinli sayılır.”
Bu hüküm nedeniyle memurların, 21 günlük temel askerlik süresinde ücretsiz izinli sayılması gerekmektedir. 657 Sayılı Kanun’un kapsamına giren 4 B sözleşmeli çalışanlar için de aynı durum geçerlidir.
KAMU İŞÇİLERİNİN DURUMU NASILDIR?
Ancak kamu işçileri ve özel sektör işçileri açısından durum daha farklıdır. Kamu işçileri, 657 Sayılı Kanun’un 4-D maddesine göre istihdam edilseler de bu kanun hükümleri kendileri açısından uygulanmaz. Dolayısıyla kamu işçileri ve özel sektör işçileri için 4857 sayılı Kanun ve bu kanun kapsamındaki ikincil mevzuata bakmak gerekmektedir.
Mevzuatta, işçinin ücretli yıllık izin süresinde askerlik görevini yapmasına engel bir hüküm yoktur. Ancak bazı uzmanlar, İş Kanunun 58. Maddesi’ndeki ‘yıllık izin döneminde çalışma yasağına’ dikkat çekerek bu sürenin dinlenme için kullanılması gerektiğini belirtip, askerlik görevinin yapılamayacağını ileri sürmektedir. Söz konusu madde şu şekildedir;
“Yıllık ücretli iznini kullanmakta olan işçinin izin süresi içinde ücret karşılığı bir işte çalıştığı anlaşılırsa, bu izin süresi içinde kendisine ödenen ücret işveren tarafından geri alınabilir.”
Bu maddede askerlikle ilgili bir hüküm yer almamaktadır. Zorunlu bir görev olan askerlik vazifesinin, çalışma yasağı kapsamında değerlendirmesinin mümkün olmadığı görüşündeyiz. Kanun koyucu, yıllık izin süresinde ücret karşılığı çalışılmasını yasaklamıştır.
Bedelli askerlik kanununda 21 günlük temel askerlik hizmetinin ücretsiz izin kullanılarak yerine getirilebileceğine yönelik düzenleme, işçilere seçme hakkı tanımaktadır. Bu düzenlemenin, 21 günlük askerlik hizmetinin yıllık izin kullanılarak yapılmasını engelleyeceği şeklindeki yorumlanmasının doğru olmadığını değerlendiriyoruz.
İŞÇİ, İŞVERENİN RIZASI OLMADAN YILLIK İZİN ALABİLİR Mİ?
Genel hükümler açısından işçi, ücretli yıllık iznini kullanarak bu sürede askerlik görevini yerine getirebilir. Ancak bunun için işverenin rızasının olması gerekir. Çünkü işveren, işçiye istediği zaman yıllık izin vermek zorunda değildir. Yıllık iznin ne zaman kullanılacağına işveren karar verir. Bu durum, askerlik söz konusu olduğunda da geçerlidir.
Sonuç itibariyle hem kamu hem de özel sektör işçisi, işverenin rızasının ve yeterli yıllık izninin bulunması halinde, 21 günlük askerlik görevini bu süre içinde yapabilir.
