Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü’nün tam tersi yönünde görüş belirterek, 696 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) gereği süresi uzatılan ihalelerle ilgili olarak uzayan döneme ilişkin Toplu İş Sözleşmesi Fiyat Farkı ödenemeyeceğini açıkladı.
Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü, Sağlık Bakanlığı’nın konuyla ilgili yazısına verdiği cevapta,
“İlgi yazınızda, Bakanlığınız mevcut ihale sözleşmelerinin sürelerinin 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23 üncü maddesinin on beşinci fıkrası hükmü gereği uzadığı ve bu ihale sözleşmeleri ile ilgili toplu iş sözleşmelerinin surecinin ise 31/12/2017 tarihinde sona erdiği belirtilerek ihale sözleşme süresinin uzadığı doneme ilişkin olarak Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Altınlarında Toplu İş Sözleşmesinden Kaynaklanan Fiyat Farkının ödenmesine Dair Yönetmelik kapsamında fiyat farkı ödenip ödenmeyeceği konusunda Bakanlığımız görüşü talep edilmektedir.”
ifadeleriyle, fiyat farkı ödemesine dayanak teşkil eden 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 8. Maddesi’ndeki düzenlemeyi ve Toplu İş Sözleşmesinden Kaynaklanan Fiyat Farkının Ödenmesine Dair Yönetmeliği hatırlattı.
Maliye Bakanlığı’nın yazısının devamında şöyle denildi;
“Bu düzenlemelere göre fiyat farkı ödenebilmesi için; fiyat farkının ödeneceği döneme ilişkin olarak 4735 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında yer alan bir toplu iş sözleşmesinin olması gerekmektedir. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23 üncü maddesinin on beşinci fıkrası uyarınca ihale sözleşme süresinin uzadığı durumda fiyat farkı ödenebilmesi için uzayan dönem için de bir toplu iş sözleşmesinin olması gerekmektedir. Öte yandan 18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun “Toplu iş sözleşmesinin şekli ve süresi” başlıklı 35 ıncı maddesinin ikinci fıkrasında; toplu iş sözleşmesinin süresinin, sözleşmenin imzalanmasından sonra taraflarca uzatılamayacağı veya kısaltılamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Sonuç olarak, ihale sözleşme süresi uzamış olsa bile uzayan döneme ilişkin bir toplu iş sözleşmesi yoksa anılan Yönetmelik kapsamında fiyat farkı ödemesi yapılması imkanı bulunmamaktadır.”
ÇALIŞMA BAKANLIĞI NE DEMİŞTİ?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü’nün görüş yazısında ise Toplu İş Sözleşmesi fiyat farkının yasal dayanakları ile 696 Sayılı KHK’nin amir hükümlerine atıf yapılarak yazısının sonuç bölümünde şöyle denilmişti;
“6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 35. Maddesinin ikinci fıkrasında ‘Toplu iş sözleşmesi en az bir ve en çok üç yıl süreli olarak yapılabilir. Toplu iş sözleşmesinin süresi, sözleşmenin imzalanmasından sonra taraflarca uzatılamaz, kısaltılamaz ve sözleşme süresinden önce sona erdirilemez.’ 36. Maddesi’nin ikinci fıkrasında da ‘Sona eren toplu iş sözleşmesinin iş sözleşmesine ilişkin hükümleri yenisi yürürlüğe girinceye kadar iş sözleşmesi hükmü olarak devam eder.’ hükmü bulunmaktadır.
Bu çerçevede, 31/12/2017 tarihine kadar hizmet alım sözleşmesiyle faaliyet gösteren ve 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname gereği ihale süresi uzatılan alt işveren işyerlerinde sona eren toplu iş sözleşmelerinin iş sözleşmesine ilişkin hükümlerinin, 6356 Sayılı Kanunun 36’ıncı maddesinin ikinci fıkrasının amir hükmü uyarınca uygulanmaya devam edilmesi gerektiği düşünülmektedir.”
İKİ BAKANLIK ARASINDAKİ GÖRÜŞ FARKI NEREDEN KAYNAKLANDI?
Maliye Bakanlığı ile Çalışma Bakanlığı, aynı konuyla ilgili olarak aynı mevzuat hükümlerini farklı yorumlayarak taban tabana zıt iki görüş ortaya koymuşlardır.
Maliye Bakanlığı fiyat farkı ödenebilmesi için uzayan dönem için de bir Toplu İş Sözleşmesi’nin olması gerektiği belirtilerek, 6356 Sayılı Kanunun 35. Maddesi’nin ikinci fıkrasındaki, “Toplu iş sözleşmesi en az bir ve en çok üç yıl süreli olarak yapılabilir. Toplu iş sözleşmesinin süresi, sözleşmenin imzalanmasından sonra taraflarca uzatılamaz, kısaltılamaz ve sözleşme süresinden önce sona erdirilemez.” hükmüne atıf yapmıştır. Bu madde nedeniyle, Toplu İş Sözleşmesi süresinin uzayamayacağı, dolayısıyla ihale sözleşme süresi uzamış olsa bile uzayan döneme ilişkin fiyat farkı ödemesi yapılmaması gerektiğini açıklamıştır.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ise hem Maliye Bakanlığı’nın görüşüne dayanak yaptığı 6356 Sayılı Kanunu’nun 35. Maddesi’nin ikinci fıkrasına atıf yapmış, hem de aynı kanunun 36. Maddesi’nin ikinci fıkrasındaki, “Sona eren toplu iş sözleşmesinin iş sözleşmesine ilişkin hükümleri yenisi yürürlüğe girinceye kadar iş sözleşmesi hükmü olarak devam eder.” hükmüne yer vererek ihale süresi uzatılan alt işveren işyerlerinde sona eren toplu iş sözleşmelerinin iş sözleşmesine ilişkin hükümlerinin bu kapsamda uygulanmaya devam edilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Görüldüğü gibi iki bakanlık arasındaki görüş farkının nedeni, aynı mevzuat hükümlerinin farklı yorumlanmasıdır.
KAMU KURUMLARI NASIL HAREKET EDECEK?
İki bakanlığın farklı görüş ortaya koyması karşısında kamu kurumları nasıl hareket edecektir? Hangi bakanlığın görüşü dikkate alınacaktır? 696 Sayılı KHK kapsamında süresi uzayan ihale sözleşmeleriyle ilgili fiyat farkı ödemesi yapılmalı mıdır?
Bu noktada kurumların, mevzuatta yeni bir düzenleme ya da gelişme oluncaya kadar beklemelerinin daha doğru olacağını değerlendiriyoruz. Örneğin Maliye Bakanlığınca yayınlanmış olan Toplu İş Sözleşmesi Fiyat Farkı Yönetmeliğinde bir “Ek Madde” düzenlemesi yapılması söz konusu olabilir.
Sonuç itibariyle kurumların talebi üzerine verilen görüş yazılarının sadece ilgili kurumu bağlaması ve hukuken tartışmaları ortadan kaldırmaması nedeniyle, yapılacak genel bir mevzuat düzenlemesinin kalıcı çözüm getireceğine inanıyoruz.
Maliye Bakanlığı’nın görüş yazısına ulaşmak için tıklayınız.
Çalışma Bakanlığı’nın görüş yazısına ulaşmak için tıklayınız.
