Bedelli askerlik kanunu, TBMM’de kabul edilerek yasalaştı. 1 milyon 334 bin kişi bedelliden yararlanabilecek. Bu kişiler 21 gün askerlik yapacaklar. Çok sayıda işçinin yaralanacağı bedelli askerlik düzenlemesi, kamu kurumlarının en önemli gündemi.
İSTEYEN ÜCRETSİZ İZİNLİ SAYILACAK
Bedelli askerlik kanunu, çalışanların 21 günlük temel askerlik eğitimi süresinde ücretsiz izinli sayılmalarına imkan veriyor. Dolayısıyla isteyen çalışan, kurumundan ücretsiz izin alarak bedelli askerlik görevini yerine getirebilecek. Bu durumda işçiye kıdem tazminatı ödenmeyecektir. Askerlik döneminde maaşını alamayacağı gibi askerlik süresinde sigorta primi de yatmayacak.
ASKERE GİDEN İŞÇİ, KIDEM TAZMİNATINI ALABİLİR Mİ?
Çok sayıda okurumuz, kıdem tazminatını alarak bu parayı bedelli askerliğe yatırmak istemektedir. Bedelli askerlik düzenlemesi buna imkan vermekte midir?
Kıdem tazminatını düzenleyen 1475 Sayılı İş Kanunu’nda, “Muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla” işten ayrılanların kıdem tazminatlarını alabileceği hükme bağlanmıştır. Konuya bedelli askerlik açısından bakacak olursak, kıdem tazminatını talep eden işçinin kanunun kapmasına girebilmesi için muvazzaf askerlik hizmeti yapması gerekir. Yani askerlik görevine, bir ya da birkaç gün de olsa fiilen gitmesi gerekir. Bedelli düzenlemesi de 21 gün temel askerlik yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Dolayısıyla bedelli askerlik yapacak kişi, isterse kıdem tazminatını alarak askere gidebilecektir.
Ancak hem ücretsiz izin kullanıp hem kıdem tazminatı almak mümkün değildir. İşçi ücretsiz izin kullanarak askere giderse kıdem tazminatı alamaz. Tercihini işten ayrılmak yolunda kullanırsa kıdem tazminatını alabilir.
ASKERE GİDEN İŞÇİ NE KADAR KIDEM TAZMİNATI ALIR?
İşçinin kıdem tazminatı alabilmesi için, çalışma süresinin en az 1 yıl olması gerekir. Bir yıldan daha kısa süreli çalışanlara kıdem tazminatı ödenmez.
Kıdem tazminatı, her tam yıl için 30 günlük brüt ücret tutarında ödenir. 1 yıldan artan süreler de oranlanarak hesaplamaya dahil edilir. Kıdem tazminatı hesaplamasında, işçinin maaşının yanı sıra kendisine düzenli olarak ödenen yol parası ve yemek parası gibi ödemeler de dikkate alınarak yapılır. Öte yandan işçiye ödenecek kıdem tazminatı tutarı, kanuna göre belirlenen kıdem tazminatı tavanını geçemez. Bu tutar, 2018 için 5.434 TL’dir.
BEDELLİ ASKERLİK, YILLIK İZİNDE YAPILABİLİR Mİ?
Belediye şirket işçileri ve kamu işçileri, 21 günlük askerlik hizmetini ücretsiz izinli olarak yaparlarsa bu döneme ilişkin maaşlarını alamayacaklar. Bu nedenle çalışanların önemli bir bölümü, 21 günlük askerlik görevini, ücretli yıllık izinlerini kullanarak yapmak istemektedir. Özellikle birikmiş yıllık izni bulanan çalışanlar, bu izinlerini değerlendirerek askerlik görevini ifa etme talebindedir. Peki bu mümkün mü?
Kamu ve belediye işçileri, 657 Sayılı Kanun’un 4-D maddesine göre istihdam edilseler de bu kanun hükümleri kendileri açısından uygulanmaz. Dolayısıyla memurlar açısından, askerlik görevinin yıllık izin döneminde yapılmasına imkan vermeyen 657 Sayılı Kanun’un 108. Maddesi’ndeki hüküm, işçiler için sözkonusu değildir.
İşçileri açısından 4857 sayılı Kanun ve bu kanun kapsamındaki ikincil mevzuata bakmak gerekmektedir. Mevzuatta, işçinin ücretli yıllık izin süresinde askerlik görevini yapmasına engel bir hüküm yoktur. Dolayısıyla genel hükümler açısından işçi, ücretli yıllık iznini kullanarak bu sürede askerlik görevini yerine getirebilir. Ancak bunun için işverenin rızasının olması gerekir. Çünkü işveren, işçiye istediği zaman yılık izin vermek zorunda değildir. Yıllık iznin ne zaman kullanılacağına işveren karar verir. Bu durum, askerlik sözkonusu olduğunda da geçerlidir.
Sonuç itibariyle hem kamu hem de özel sektör işçisi, işverenin rızasının ve yeterli yıllık izninin bulunması halinde, 21 günlük askerlik görevini bu süre içinde yapabilir.
İZNİ YETERSİZ OLAN İŞÇİ AVANS İZNİ KULLANABİLİR Mİ?
İşçinin yıllık iznini kullanarak askerlik yapmak istemesi, avans izin konusunu da gündeme getirecektir. Zira işçinin 21 günlük yıllık izni yoksa bedelli askerliği izinli olarak yapabilmesi, işverenin vereceği ilave avans iznine bağlıdır. Avans izin uygulaması, İş Kanunu ile düzenlenmiş bir husus değildir. Dolayısıyla işçinin böyle bir kanuni hakkı yoktur. Ancak uygulamada işveren, henüz yıllık izne hak kazanmamış ya da yeterli izni olmayan işçisine, inisiyatif kullanarak bir sonraki yılın izninde avans kullandırabilmektedir. Kamu kurumları açısından, her bir kurumun yetkililerin yapacağı değerlendirme sonucunda verebilecekleri bir karardır.
İŞÇİ, ASKERLİK DÖNÜŞÜ İŞE BAŞLAYABİLİR Mİ?
Bedelli askerlik görevi için işten ayrılan işçi, askerlik dönüşü işine başlama hakkına sahiptir. Bu husus, İş Kanunu’nun 31. Maddesi’nde düzenlenmiştir. Askeri görev için işinden ayrılan işçiler, bu görevin sona ermesinden başlayarak 2 ay içinde işe başlatılmalıdır. İşveren bu yükümlülüğünü yerine getirmiyorsa işçiye 3 aylık ücret tutarında tazminat öder.
İlgili hüküm İş Kanunu’nda şu şekilde yer almıştır;
Herhangi bir askeri ve kanuni ödev dolayısıyla işinden ayrılan işçiler bu ödevin sona ermesinden başlayarak iki ay içinde işe girmek istedikleri takdirde işveren bunları eski işleri veya benzeri işlerde boş yer varsa derhal, yoksa boşalacak ilk işe başka isteklilere tercih ederek, o andaki şartlarla işe almak zorundadır. Aranan şartlar bulunduğu halde işveren iş sözleşmesi yapma yükümlülüğünü yerine getirmezse, işe alınma isteğinde bulunan eski işçiye üç aylık ücret tutarında tazminat öder.
Sonuç olarak bedelli askerlik görevini yapacak işçilerin, 21 günlük temel eğitimi ücretsiz izin veya yıllık izin kullanarak yapma imkanı vardı. Hangisini tercih edeceklerini işçilerin takdirine bağlı bir husustur. Ayrıca işçi isterse kıdem tazminatı alarak bedelli askerliğe gidebilir. Dönüşte de işveren tarafından 2 ay içinde işe başlatılması gerekir.
Bu makalenin PDF formatına ulaşmak için tıklayınız.
YASAL UYARI
Bu çalışma Kamutech Yazılım A.Ş. mevzuat grubu uzmanları tarafından hazırlanmıştır.
Makalenin her türlü yayın hakkı Kamutech Yazılım A.Ş.’ye aittir.
Kaynak göstermek ve link vermek kaydıyla alıntı yapılabilir.
