696 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin (KHK) ilanı ile birlikte taşerondan kadroya geçecek işçilerin, geçiş sonrasındaki ücretleri, ücret zamları ve diğer mali ve sosyal haklarının nasıl olacağı son günlerin en çok merak edilen konularından birisi.
Yapılan düzenlemeye göre, kadroya geçecek taşeron işçilere sağlanacak mali ve sosyal haklar, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek olan toplu iş sözleşmesinin süresi bitene kadar, bu toplu iş sözleşmesinde belirtilen haklardan fazla olamayacak.
696 sayılı KHK’da yapılan ilgili düzenleme şu şekilde:
“Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamaz. Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden; geçişten önce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından kadroya geçirildiği tarihte yürürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçiş işleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sözleşmesi bulunmakla birlikte bu madde kapsamındaki idarelerde alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce toplu iş sözleşmesi sona eren işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirlenir. Bu madde kapsamındaki idarelerde; 6356 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesinde belirtilen mevcut işyerleri bakımından anılan Kanuna uygun olarak yetki başvurusunda bulunulabilir, ancak geçişi yapılan işçiler için yeni tescil edilen işyerlerinde, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin sona erme tarihinden sonra yetki başvurusunda bulunulabilir.”
Yukarıdaki düzenleme merkezi kurumlar için olup, mahalli idarelere yönelik (belediye şirketlerine geçirilecek taşeron işçiler) açısından yapılan düzenleme ise:
“Şirketlerde işçi statüsüne geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki şirketlerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamaz. Şirketlerde işçi statüsüne geçirilenlerden; geçişten önce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından işçi statüsüne geçirildiği tarihte yürürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçiş işleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sözleşmesi bulunmakla birlikte bu madde kapsamındaki şirketlerde alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce toplu iş sözleşmesi sona eren işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki şirketlerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirlenir. Bu madde kapsamındaki şirketlerde; 6356 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesinde belirtilen mevcut işyerleri bakımından anılan Kanuna uygun olarak yetki başvurusunda bulunulabilir, ancak geçişi yapılan işçiler için yeni tescil edilen işyerlerinde, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin sona erme tarihinden sonra yetki başvurusunda bulunulabilir.”
Dikkat edileceği üzere “Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamaz” hükmü hem merkezi kurumlarda hem de belediye şirketlerine geçirilecek taşeron işçilerde üst limit olarak tanımlanmış durumda.
Yüksek Hakem Kurulu (YHK) tarafından bugüne kadar sayısı “binlerle” ifade edilen, toplu iş sözleşmesi karara bağlanmış durumda. Genellikle taşeron hizmet sözleşmelerinin süresinin 3 yıl olduğu kabul edilirse 2017 yılı Aralık ayında YHK tarafından karar bağlanan bir toplu iş sözleşmesinin süresi tahminen 2020/Aralık ayında bitecektir.
Demek oluyor ki 2021 yılına kadar (tahmini) kadroya geçen taşeron işçilere uygulanacak ücret zamları ile mali ve sosyal haklar bu toplu iş sözleşmesinde yazanlardan fazla olamayacaktır.
Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan toplu sözleşmeler, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yayınlanmış olan iş kollarına göre farklılık arz etmektedir. Örneğin özel güvenlik görevlilerine “silah tazminatı” yardımı verilirken, hastanelerde çalışanlara “bulaşıcı hastalık risk primi” veya “gece çalışma zammı” ya da belediyelerde şoförlük yapanlara “direksiyon primi” verilmesi söz konusu olabilmektedir. O sebeple süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin iş kollarına göre ayrı ayrı açıklanması beklenmektedir.
Çalışma Bakanlığınca yayınlanmış olan iş kolları listesi şu şekildedir:
| 01 | AVCILIK, BALIKÇILIK, TARIM VE ORMANCILIK |
| 02 | GIDA SANAYİİ |
| 03 | MADENCİLİK VE TAŞ OCAKLARI |
| 04 | PETROL, KİMYA, LASTİK, PLASTİK VE İLAÇ |
| 05 | DOKUMA, HAZIR GİYİM VE DERİ |
| 06 | AĞAÇ VE KAĞIT |
| 07 | İLETİŞİM |
| 08 | BASIN, YAYIN VE GAZETECİLİK |
| 09 | BANKA, FİNANS VE SİGORTA |
| 10 | TİCARET, BÜRO, EĞİTİM VE GÜZEL SANATLAR |
| 11 | ÇİMENTO, TOPRAK VE CAM |
| 12 | METAL |
| 13 | İNŞAAT |
| 14 | ENERJİ |
| 15 | TAŞIMACILIK |
| 16 | GEMİ YAPIMI VE DENİZ TAŞIMACILIĞI, ARDİYE VE ANTREPOCULUK |
| 17 | SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER |
| 18 | KONAKLAMA VE EĞLENCE İŞLERİ |
| 19 | SAVUNMA VE GÜVENLİK |
| 20 | GENEL İŞLER |
Sonuç olarak kadroya geçiş için son tarih olan 02.04.2018 tarihinden önce Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmelerinin (iş kollarına göre ayrı ayrı) yayınlanması beklenmektedir.
