İşçinin iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde, bu durumun uygun işten çıkış kodu ile Sosyal Güvenlik Kurumu’na ( SGK) en geç 10 gün içinde bildirilmesi yasal zorunluluktur.
İşten çıkarma nedeninin doğru tespiti ve buna uygun SGK kodunun seçilmesi önem arz etmektedir. Zira seçilecek bu kod, işçinin kıdem ve ihbar tazminatı ile işsizlik maaşı alıp almayacağını belirlemektedir. Hatalı bir kod seçimi, işçiyi mağdur edebileceği gibi aynı şekilde işvereni de haksız bir yükümlülük altına sokabilecektir.
İşçinin işten ayrılış bildirimi, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ekinde yer alan Sigortalı İşten Ayrılış Bildirgesi ile yapılır. Bu bildirgenin 16 numaralı bölümüne, sigortalının işten ayrılış nedenine ilişkin doğru kod yazılmalıdır. Bu kod, işten ayrılış nedenine göre aynı bildirgenin arka sayfasında yer alan listeden seçilecektir.
2021/9 Sayılı SGK Genelgesi ile 2013/11 Sayılı SGK Genelgesinde yapılan değişikliğe göre güncel SGK İşten Çıkış Kodları ve buna göre Kıdem, İhbar ya da İşsizlik Maaşına Hak Kazanma Durumu şu şekilde özetlenebilir;
| SGK ÇIKIŞ KODU | ÇIKIŞ NEDENİ | YASAL DAYANAK | KIDEM TAZMİNATI ALIR MI? | İHBAR TAZMİNATI ALIR MI? | İŞSİZLİK MAAŞI ALIR MI? |
| 01 | Deneme Süreli İş Sözleşmesinin İşveren Tarafından Feshi | 4857 sayılı Kanun Madde 15 | Alamaz | Alamaz | Alamaz |
| 02 | Deneme Süreli İş Sözleşmesinin İşçi Tarafından Feshi | 4857 sayılı Kanun Madde 15 | Alamaz | Alamaz | Alamaz |
| 03 | Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi (istifa) | 4857 sayılı Kanun Madde 17 | Alamaz | İşçi İhbar Süresine Uymamışsa İşverene İhbar Tazminatı Öder | Alamaz |
| 04 | Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi | 4857 sayılı Kanun Madde 17, 854 sayılı Kanun Madde 16, 5953 sayılı Kanun Madde 6/4. Fıkra | Alır | Alır | Alır |
| 05 | Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi | 4857 sayılı Kanun Madde11 | Alır | Alamaz | Alır |
| 08 | Emeklilik (yaşlılık) veya toptan ödeme nedeniyle | 1475 sayılı Kanun Madde 14
(4857 sayılı Kanun Madde 120) |
Alır | Alamaz | Alamaz |
| 09 | Malulen emeklilik nedeniyle | 1475 sayılı Kanun Madde 14
(4857 sayılı Kanun Madde 120) |
Alır | Alamaz | Alamaz |
| 10 | Ölüm | 1475 sayılı Kanun Madde 14
(4857 sayılı Kanun Madde 120)
|
Alır | Alamaz | Alamaz |
| 11 | İş kazası sonucu ölüm | 1475 sayılı Kanun Madde 14
(4857 SK. Md.120)
|
Alır | Alamaz | Alamaz |
| 12 | Askerlik | 1475 sayılı Kanun Madde 14
(4857 sayılı Kanun Madde 120) |
Alır | Alamaz | Alır |
| 13 | Kadın İşçinin Evlenmesi | 1475 sayılı Kanun Madde 14
(4857 sayılı Kanun Madde 120)
|
Alır | Alamaz | Alamaz |
| 14 | Emeklilik için yaş dışında diğer şartların tamamlanması | 1475 sayılı Kanun Madde 14
(4857 sayılı Kanun Madde 120
|
Alır | Alamaz | Alamaz |
| 15 | Toplu işçi çıkarma | 4857 sayılı Kanun Madde 29 | Alır | Alır | Alır |
| 16 | Sözleşme sona ermeden sigortalının aynı işverene ait diğer işyerine nakli | – | Alamaz | Alamaz | Alamaz |
| 17 | İşyerinin kapanması | 4857 sayılı Kanun Madde 3 | Alır | Alamaz | Alır |
| 18 | İşin sona ermesi | – | Alır | Alır | Alır |
| 19 | Mevsim bitimi (İş akdinin askıya alınması halinde kullanılır. Tekrar başlatılmayacaksa “4” nolu kod kullanılır) | – | Alamaz | Alamaz | Alamaz |
| 20 | Kampanya bitimi (İş akdinin askıya alınması halinde kullanılır. Tekrar başlatılmayacaksa “4” nolu kod kullanılır) | – | Alamaz | Alamaz | Alamaz |
| 21 | Statü değişikliği | – | Alamaz | Alamaz | Alamaz |
| 22 | Diğer Nedenler | – | Alamaz | Alamaz | Alamaz |
| 23 | İşçi tarafından zorunlu nedenle fesih | 4857 sayılı Kanun Madde 24-III | Alır | Alamaz | Alır |
| 24 | İşçi tarafından sağlık nedeniyle fesih | 4857 sayılı Kanun Madde 24-I | Alır | Alamaz | Alır |
| 25 | İşçi tarafından işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeni ile fesih | 4857 sayılı Kanun Madde 24-II, 5953 sayılı Kanun Madde 11-I | Alır | Alamaz | Alır |
| 26 | Disiplin Kurulu kararı ile fesih | 4857 sayılı Kanun Madde 25-II | Alamaz | Alamaz | Alamaz |
| 27 | İşveren tarafından zorunlu nedenlerle ve tutukluluk nedeniyle fesih | 4857 sayılı Kanun Madde 25-III-IV | Alır | Alamaz | Alır |
| 28 | İşveren tarafından sağlık nedeni ile fesih | 4857 sayılı Kanun Madde 25-I, 5953 SK. Md.12/I | Alır | Alamaz | Alır |
| 30 | Vize süresinin bitimi (İş akdinin askıya alınması halinde kullanılır. Tekrar başlatılmayacaksa “4” nolu kod kullanılır.) | – | Alamaz | Alamaz | Alamaz |
| 31 | Borçlar Kanunu, Sendikalar Kanunu, Grev ve Lokavt Kanunu kapsamında kendi istek ve kusuru dışında fesih | – | Alır | Alır | Alır |
| 32 | 4046 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre özelleştirme nedeni ile fesih | – | Alır | Alır | Alır |
| 33 | Gazeteci tarafından sözleşmenin feshi | 5953 sayılı Kanun Madde 7 | Alır | Alamaz | Alır |
| 34 | İşyerinin devri, işin veya işyerinin niteliğinin değişmesi nedeniyle fesih | 4857 sayılı Kanun Madde 6 | Alır | Alır | Alır |
| 35 | 6495 SK nedeniyle devlet memurluğuna geçenler | (Ek 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) | Alamaz | Alamaz | Alamaz |
| 36 | KHK ile işyerinin kapatılması | (Ek 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) | Alamaz | Alamaz | Alır |
| 37 | KHK ile kamu görevinden çıkarma | (Ek 1/9/2016 tarihli ve 2016/20 sayılı Genelge) (Değişik, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) | Alamaz | Alamaz | Alamaz |
| 38 | Doğum Nedeniyle işten ayrılma | (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) | Alamaz | Alamaz | Alamaz |
| 39 | 696 KHK ile kamu işçiliğine geçiş | (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) | Alamaz | Alamaz | Alamaz |
|
40 |
696 KHK ile kamu işçiliğine geçilememesi sebebiyle çıkış | (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) | Alamaz | Alamaz | Alamaz |
| 41 | Re’sen işten ayrılış bildirgesi düzenlenenler | (Ek, 24/4/2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge) | |||
| 42 | İş sözleşmesi yapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslı noktalarından biri için gerekli vasıflar veya şartlar kendisinde bulunmadığı halde bunların kendisinde bulunduğunu ileri sürerek, yahut gerçeğe uygun olmayan bilgiler veya sözler söyleyerek işçinin işvereni yanıltması. | 4857 sayılı Kanun Madde 25-II-A | Alamaz | Alamaz | Alamaz |
| 43 | İşçinin, işveren yahut bunların aile üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak sözler sarfetmesi veya davranışlarda bulunması, yahut işveren hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ihbar ve isnadlarda bulunması. | 4857 sayılı Kanun Madde 25-II-B | Alamaz | Alamaz | Alamaz |
| 44 | İşçinin işverenin başka bir işçisine cinsel tacizde bulunması. | 4857 sayılı Kanun Madde 25-II-C | Alamaz | Alamaz | Alamaz |
| 45 | İşçinin işverene yahut onun ailesi üyelerinden birine yahut işverenin başka işçisine sataşması, işyerine sarhoş yahut uyuşturucu madde almış olarak gelmesi ya da işyerinde bu maddeleri kullanması. | 4857 sayılı Kanun Madde 25-II-D | Alamaz | Alamaz | Alamaz |
| 46 | İşçinin, işverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarını ortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunması. | 4857 sayılı Kanun Madde 25-II-E | Alamaz | Alamaz | Alamaz |
| 47 | İşçinin, işyerinde, yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen bir suç işlemesi | 4857 sayılı Kanun Madde 25-II-F | Alamaz | Alamaz | Alamaz |
| 48 | İşçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki işgünü veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü, yahut bir ayda üç işgünü işine devam etmemesi. | 4857 sayılı Kanun Madde 25-II-G | Alamaz | Alamaz | Alamaz |
| 49 | İşçinin yapmakla ödevli bulunduğu görevleri kendisine hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi. | 4857 sayılı Kanun Madde 25-II-H | Alamaz | Alamaz | Alamaz |
| 50 | İşçinin kendi isteği veya savsaması yüzünden işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi, işyerinin malı olan veya malı olmayıp da eli altında bulunan makineleri, tesisatı veya başka eşya ve maddeleri otuz günlük ücretinin tutarıyla ödeyemeyecek derecede hasara ve kayba uğratması. | 4857 sayılı Kanun Madde 25-II-I | Alamaz | Alamaz | Alamaz |
Öte yandan, bazen çeşitli nedenlere bağlı olarak çıkış kodunun uygun olarak seçilmemesi sık karşılaşılan bir durumdur.
Bu durumda işveren, iş akdinin sona erdiği tarihi takip eden 10 günlük süre içerisinde elektronik ortamda düzeltme yapılabilmektedir. Ancak 10 günlük kaçırılırsa, SGK müdürlüğüne dilekçe verilmek suretiyle düzeltme talep edilmesi gerekecektir.
DİĞER NEDENE DİKKAT!
SGK çıkış kodları arasında yer alan 22 numaralı “Diğer Nedenler”, işçinin işten çıkış nedeninin yukarıdaki hiçbir koda uymaması halinde tercih edilecektir. Ancak bu kodu seçerken işverenin dikkat etmesi gerekmektedir. Zira işverenlerin zaman zaman, işçinin işten çıkışına uyan başka kod bulunduğu halde “Diğer Nedenleri” seçtiği görülebilmektedir. Bu durum işçinin işsizlik maaşı, kıdem ve ihbar gibi haklarına kaybetmesine yol açabilmektedir. Bu nedenle işverenlerin 22 numaralı diğer kodu seçerken özenli davranması gerekmektedir.
Öte yandan SGK, işten çıkış kodlarını zaman zaman güncellemekte, geçerliliğini yitiren çıkış kodlarını sistem üzerinden kaldırmaktadır.
SGK’NIN GÜNCEL İŞTEN ÇIKIŞ KODLARININ BU LİNK ÜZERİNDEN TAKİP EDİLMESİ MÜMKÜNDÜR.
