Bilindiği gibi, işçilerin mali ve sosyal haklarını iyileştirme amacıyla Toplu İş Sözleşmeleri imzalanmakta, böylece çalışanlara iş sözleşmeleriyle belirlenen asgari hakların yanında yeni hak ve menfaatler tanınmaktadır.
Ancak bazı durumlarda, Belirsiz Süreli İş Sözleşmesiyle tanınan kimi haklar, sonradan imzalanan Toplu İş Sözleşmesinden daha yüksek olabilmektedir.
Örneğin İş Sözleşmesinde ‘ hastalık yardımı’ maddesi yer almakta ve buna göre Sosyal Güvenlik Kurumu ( SGK) tarafından hastalık yardımı ödenmeyen günlerin ücreti işveren tarafından işçiyi ödenmektedir. Daha sonra imzalanan Toplu İş Sözleşmesinde ise hastalık yardımı ile ilgili olarak ‘Kanun hükümleri uygulanır’ denilerek işverenin herhangi bir ödeme yükümlülüğü bulunmadığı hüküm altına alınmıştır.
Bu durumda İş Sözleşmesi hükmü mü Toplu İş Sözleşmesi hükmü mü uygulanır?
Bir diğer ifade ile işçiler, Belirsiz Süreli İş Sözleşmesindeki hastalık yardımını almaya devam edebilirler mi?
Bu husus, 6356 sayılı Sendikalar Ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 36.Maddesinin birinci fıkrasında şu şekilde açıklığa kavuşturulmuştur:
“Toplu iş sözleşmesinde aksi belirtilmedikçe iş sözleşmeleri toplu iş sözleşmesine aykırı olamaz. İş sözleşmelerinin toplu iş sözleşmesine aykırı hükümlerinin yerini toplu iş sözleşmesindeki hükümler alır. Toplu iş sözleşmesinde iş sözleşmelerine aykırı hükümlerin bulunması hâlinde ise iş sözleşmesinin işçi yararına olan hükümleri geçerlidir.”
Bu husus Yargıtay kararlarıyla da açıklığa kavuşmuştur.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2021/4643 E., 2021/8989 sayılı güncel Kararında şöyle denilmektedir:
“Bu düzenlemelerin Toplu İş Hukukuna yansıyan yönü ise işçi lehine şart ilkesi (işçiye yararlık ilkesi)dir. Mülga 2822 sayılı Yasanın 6 ncı maddesi ve 6356 sayılı Yasanın 36 ncı maddesinin birinci fıkrasına göre, “Toplu iş sözleşmesinde aksi belirtilmedikçe iş sözleşmeleri toplu iş sözleşmesine aykırı olamaz. İş sözleşmelerinin toplu iş sözleşmesine aykırı hükümlerinin yerini toplu iş sözleşmesindeki hükümler alır. Toplu iş sözleşmesinde iş sözleşmelerine aykırı hükümlerin bulunması hâlinde ise iş sözleşmesinin işçi yararına olan hükümleri geçerlidir.”
“Kural olarak toplu iş sözleşmesinin normatif hükümleri, işçi ve işveren arasında Kanun gücünde etkiye sahip iken Yasada bu hükme bir istisna getirilerek işyerinde yürürlüğe giren bir toplu iş sözleşmesindeki mevcut iş sözleşmesine oranla işçi aleyhine hüküm ile işyerinde uygulanmakta olan bireysel iş sözleşmesindeki işçi lehine hükmün çatışması durumunda bireysel iş sözleşmesindeki işçi lehine hükmün uygulanmaya devam edeceği öngörülmektedir. Yasadaki bu hüküm emredici niteliktedir.”
Dolayısıyla Yargıtay; işyerinde yürürlüğe giren toplu iş sözleşmesiyle bireysel iş sözleşmesinin çatışması durumunda, bireysel iş sözleşmesindeki işçi lehine hükmün geçerli olacağına karar vermiştir.
