Yıllık izin; işçiye çalışma süreleri ile orantılı olarak verilen, iş hayatının ayrılmaz parçası kabul edilen ve Yargıtay’ın köklü içtihatlarıyla vuzuha kavuşturulmuş temel bir haktır.
4857 sayılı İş Kanunu ile işçiye tanınan ve yıllık iznin parçası olan bir başka hak da yol iznidir.
Yol izni, İş Kanunu’nun 56. Maddesi’nde şu şekilde yer almıştır:
“Yıllık ücretli izinleri işyerinin kurulu bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olanlara istemde bulunmaları ve bu hususu belgelemeleri koşulu ile gidiş ve dönüşlerinde yolda geçecek süreleri karşılamak üzere işveren toplam dört güne kadar ücretsiz izin vermek zorundadır.”
Bu hükme göre işçi yıllık iznini işyerinin bulunduğu yerin dışında bir yerde geçirecekse; örneğin İstanbul’da çalışan işçi yıllık izne Erzurum’a gidecekse, talep ederse 4 güne kadar yol izni hakkına sahiptir. Yol izni, yolda geçen süreyi karşılamak üzere işçiye tanınan bir haktır.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2015/18758 Esas ve 2017/7248 sayılı Kararında, yol izni ile ilgili olarak şu hükme yer vermiştir:
“4857 sayılı Kanun’un 56 ncı maddesinin son fıkrasında işçinin yıllık ücretli izin sürelerini işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçireceği hallerde istemde bulunması ve bu hususu belgelendirilmesi suretiyle işverenin yolda geçecek süreler için azami 4 güne kadar ücretsiz izin vermek zorunda olduğunu kurala bağlamıştır. Görüldüğü üzere, anılan Kanun hükmü ile işverenin yolda geçecek süre için işçiye vereceği yol izni için bir kısım şartlar getirilmiş ve bu yol iznini sadece yıllık ücretli izin kullanımına hasredilmiştir. Dolayısıyla bu uygulamanın diğer izin ve tatil günleri için teşmilinden söz edilemez.”
İŞÇİ, YOL İZNİ İSTEYİP İSTEMEDİĞİNİ YAZILI OLARAK BİLDİRMEK ZORUNDADIR
Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nde işçinin yol izni isteyip istemediğini yazılı olarak bildirmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. Buna göre yıllık izin isteyen işçi, adını soyadını, varsa sicil numarasını, iznini hangi tarihler arasında kullanmak istediğini ve ücretsiz yol izni isteyip istemediğini yazar.
Yol izni, işçiye ayrıca ve bağımsız tanınmış bir hak değildir. Yıllık ücretli izinle birlikte talep edilebilecek olan ve yıllık izne bağlı olan bir haktır.
Yol izni alan işçi, bu süreyi kullanmadan işe dönerse, işveren hemen başlatmak zorunda değildir. Öngörülen sürenin bitiminden önce işe başlatmayabilir.
YOL İZNİ 4 GÜNDEN KISA OLABİLİR Mİ?
Yol izninde 4 gün azami süredir. Kanun koyucu, günün ulaşım şartlarına göre bu hakkı en üst noktada tanımlamıştır. Dolayısıyla daha yakın mesafeler için bu izin 1, 2 veya 3 gün olarak da kullanılabilir. Örneğin Ankara’da çalışan bir işçi, yıllık izni memleketi Çorum’da geçirecekse 4 günlük yol izni talep etmesi doğru değildir. Somut örnekte 2 günlük yol izninin yeterli olacağını değerlendiriyoruz. Zira Kanun’da açıkça, yol izninin, yolda geçen süreyi karşılamak üzere işçiye verileceği belirtilmiştir. Yol izninin, yolda geçen süreleri aşacak şekilde kullanılması Kanun’un amacına aykırı olacaktır.
Dolayısıyla işçi 4 gün yol izni istese de işveren, işçinin gideceği mesafeyi dikkate alarak daha az yol izni verebilir.
Yol izninin belgelendirmesi de işçinin sorumluluğudur. Bu belgelendirme, tren ya da otobüs biletinin ibraz edilmesi şeklinde olabilir.
YOL İZNİ ÜCRETLİ İZİN MİDİR?
Yol izni, Kanun’da açıkça belirtildiği üzere ücretsiz izindir. Yani yıllık izin gibi ücretli izin değildir. Dolayısıyla işveren, işçisine kullandırdığı yol izinleri için ücret ödemez. Bu yönüyle yıllık izinden temel bir farkı söz konusudur.
Yol izni, yıllık izinden farklı olarak işçinin kıdemine göre de farklılık göstermez. İşçinin kıdemi ne kadar olursa olsun, yol izin hakkı en fazla 4 gündür.
