İçerik
- 1. GİRİŞ
- 2. VERGİ DİLİMİ NEDİR? NASIL HESAPLANIR?
- 3. YIL İÇİNDE İŞVERENİ DEĞİŞEN PERSONELİN GELİR VERGİSİ SIFIRLANIR MI?
- 4. TAŞERON İŞÇİLERİN ALT İŞVERENİ (TAŞERON FİRMA) DEĞİŞTİĞİNDE GELİR VERGİSİ SIFIRLANIR MI?
Ali Hikmet UĞURLU
Kamu İhale Mevzuatı Uzmanı
1. GİRİŞ
Yaz aylarının gelmesiyle birlikte, çalışanlara ödenen net maaş tutarlarının, önceki aylara göre bir miktar eksildiği dikkatinizi çekmiştir.
Bu durum çalışanlar arasında “vergi dilimine girmek” olarak ifade edilmektedir.
Gelir Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca, ücretlilerden kesilen gelir vergisi yılın her ayında sabit bir oran üzerinden değil, toplam kazanca göre “artarak” uygulanmaktadır.
Diğer ücretlilerde olduğu gibi, hizmet alımı ihalelerinde çalışan taşeron işçiler de gelir vergisi hükümlerine tabidir.
Makalenin PDF halini indirmek için tıklayınız.
Makalemizde ele alacağımız konu ise özellikle yıl içerisinde birden fazla alt işveren (taşeron firma) altında çalışan taşeron işçilerin gelir vergisi hesaplarında sıkça yapılan bir hata ile ilgilidir.
Taşeron firmaların (alt işverenlerin) neredeyse hepsinin yaptığı bu hata, “Asıl işveren” olarak İdareleri de yakından ilgilendirmektedir.
2. VERGİ DİLİMİ NEDİR? NASIL HESAPLANIR?
Bir işverene tabi olarak çalışan gerçek kişilerin, bir takvim yılı içerisinde elde etmiş oldukları ücret gelirleri, gelir vergisine tabidir.
Gelir Vergisi Kanunu’nun 103 üncü maddesi uyarınca 2016 takvim yılı gelirlerine uygulanan vergi tarifesi şöyledir:
2.1. Örnek Gelir Vergisi Hesaplama (2016 yılı)
2016 yılında asgari ücretin %20 fazlasını alan bir işçinin aylık gelir vergisi tutarlarını hesaplayalım;
Hesaplamaya İlişkin Açıklamalar
Brüt Ücret : Asgari ücretin %20 fazlası (1.647 TL * %20 = 1.976,40 TL)
Vergi Matrahı : Brüt Ücret – (%14 SGK İşçi Primi + %1 İşsizlik İşçi Primi),
1.976,40 – (276,70+19,76) = 1.679,94 TL
Kümülatif Vergi Matrahı: Her ayın vergi matrahlarının, ilgili aya kadar olan toplam tutarı
Vergi Dilimi : GVK 103. Maddesi vergi tarifesi oranları
Görüldüğü üzere Ocak-Temmuz ayları arasında işçinin kümülatif vergi matrahı 12.600 TL nin altında olduğu için (11.759,58 TL) bu aylarda %15 oranında gelir vergisi yani 1.679,94 * %15 = 251,99 TL kesilmiştir.
Ağustos ayında ise işçinin kümülatif vergi matrahı 13.439,52 TL’dir. Bu ayda işçinin toplam gelirinin12.600 TL’ye kadar olan kısmı %15 üzerinden, yani 12.600-11.759,58=840,42 * %15 =126,06 TL ve 12.600 TL’yi aşan kısmı için %20 üzerinden, yani 13.439,52-12.600=839,52 * %20 = 167,90 TL Ağustos ayında (126,06+167,90) 293,96 TL gelir vergisi kesilmiştir.
Eylül-Aralık ayları arasında ise işçinin kümülatif vergi matrahının tamamı 12.600 TL nin üzerinde olduğu için bu aylarda %20 oranında gelir vergisi yani 1.679,94 * %20 = 335,99 TL kesilmiştir.
3. YIL İÇİNDE İŞVERENİ DEĞİŞEN PERSONELİN GELİR VERGİSİ SIFIRLANIR MI?
Daha önce de ifade edildiği üzere, gelir vergisi yıllık kazanç üzerinden hesaplanır. Ancak yıl içinde birden fazla işverenden ücret alan işçilerin gelir vergisi hesaplanırken gelir vergisine esas kazanç hesabında her işveren ayrı ayrı değerlendirilir. Başka bir ifadeyle yeni başladığı işyerinde kümülatif vergi matrahı “0” sıfır olarak kabul edilir.
Ancak sonraki işverenlerden aldığı ücret vergi tarifesinin ikinci gelir dilimini (2016 yılı için 30.000 TL’yi) aşıyorsa, bu durumda beyan dönemi geldiğinde işçi o yıl ki tüm ücretlerini beyan edecek ve yıl içinde işverenlerce kesilen vergileri ise mahsup edecektir.
Konuyla ilgili 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 86’ncı maddesinde;
“Aşağıda belirtilen gelirler için yıllık beyanname verilmez, diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde bu gelirler beyannameye dahil edilmez.
1- Tam mükellefiyette
…
b) Tek işverenden alınmış ve tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretler (4962 sayılı Kanunun 17/D maddesiyle değişen parantez içi hüküm 07/08/2003 tarihinden geçerli olmak üzere) (birden fazla işverenden ücret almakla beraber, birden sonraki işverenden aldıkları ücretlerinin toplam 103’üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı aşmayan mükelleflerin, tamamı tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretleri dahil)…” hükmüne yer verilmiştir.
Benzer şekilde 16 seri nolu Gelir Vergisi Sirkülerinde;
“Toplama yapılmayan haller
Madde 86- Aşağıda belirtilen gelirler için yıllık beyanname verilmez, diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde bu gelirler beyannameye dahil edilmez.
1.Tam mükellefiyette;
…
c) Vergiye tabi gelir toplamının [(a) ve (b) bentlerinde belirtilenler hariç] 103 üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı aşmaması koşuluyla, Türkiye’de tevkifata tabi tutulmuş olan; birden fazla işverenden elde edilen ücretler, menkul sermaye iratları ve gayrimenkul sermaye iratları,” şeklinde ifade edilmiştir.
Son olarak 160 Seri No’lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde;
“Buna göre, bir hizmet erbabının birden fazla işverenden ücret alması halinde, her bir işverenin ödediği ücretler, ayrı ayrı vergilendirilmektedir. Dolayısıyla vergi tarifesi, her bir işverenin ödediği ücrete, diğer işveren veya işverenlerin ödediği ücretle ilgilendirilmeksizin ayrı ayrı uygulanmaktadır. Ancak, söz konusu ücretlerin gayrisafi tutarları toplamının, Gelir Vergisi Kanununun 86. maddesinde belirtilen haddi aşması halinde, bu ücretlerin yıllık beyanname ile beyan edilmesi gerekmektedir” açıklamalarına yer verilmiştir.
4. TAŞERON İŞÇİLERİN ALT İŞVERENİ (TAŞERON FİRMA) DEĞİŞTİĞİNDE GELİR VERGİSİ SIFIRLANIR MI?
Hizmet alımı ihalesi kapsamında çalışan taşeron işçiler açısından, alt işverenin yıl içinde değişmesi söz konusu olabilmektedir. Yani yıl içinde sözleşmesi biten bir hizmet alımı için yenilenen ihalede farklı bir firma ile sözleşme imzalanabilmektedir.
Böyle bir durumda taşeron işçilerin gelir vergileri sıfırlanmayacaktır. Zira “Asıl İşveren” olan İdare değişmemiştir. Dolayısıyla alt işveren (taşeron firma) değişse bile işçilerin gelir vergisi yıllık kazançları üzerinden hesap edilmelidir.
Yeni ihaleyi alan firma, taşeron işçilerin son çalıştığı aya ait bordrolarında yer alan “Kümülatif Gelir Vergisi Matrahlarını” dikkate alarak, bu rakamlar üzerinden gelir vergisi hesaplamaya devam edecektir.
Konuyla ilgili Gelir İdaresi Başkanlığının görüşü şu şekildedir:
Gelir İdaresi Başkanlığının verdiği görüşte de ifade edildiği üzere, alt işveren işçilerin işverenlerinin yıl içerisinde değişmesi durumu “tek işverenden elde edilen ücret” olarak kabul edilmeli ve işçilerin ücret gelirlerinin kümülatif toplamı üzerinden gelir vergisi hesap edilmelidir.
Makalenin PDF halini indirmek için tıklayınız.
