İster işçi isterse memur olsun, çalışanların gün içinde saatlik izin talepleri, çalışma hayatında sıklıkla karşılaşılan bir durumdur.
İşveren genellikle inisiyatif kullanarak işçilerin bu taleplerini karşılamaktadır.
Zaman zaman da işçilere verilen günlük izinlerin toplanarak yıllık izinden düşülmek istendiği görülmektedir.
Bazen kamu kurumlarında da memurlara verilen saatlik izinlerin toplanarak yıllık izinden düşüldüğü gözlenmektedir. Sürekli işçilerle ilgili de benzer uygulamalar gözlenmektedir.
Bu uygulamalarla çalışanların saatlik izin talebini istismar etmesinin önüne geçilmesi hedeflenmektedir.
Peki bu yasal olarak mümkün müdür? Toplu sözleşme, işyeri disiplin yönetmeliği/yönergesi ya da genelgelere bu yönde hüküm konulabilir mi?
Danıştay, 2014/3557 Esas sayılı kararıyla konuyu memurlar açısından netleştirmiştir.
Danıştay 5. Dairesi, bu karar ile Türkiye Atom Enerjisi Kurumu’nun genelgesinde yer verdiği, “Bir ay içerisinde alınan ve 8 saati aşan saatlik izinler yıllık izinden düşülür.” ifadesinin yürürlüğünü durdurmuştur. Dolayısıyla saatlik izinlerin toplanıp yıllık izinden düşülmesine onay vermemiştir.
Ayrıca Devlet Personel Başkanlığı’nın (DPB) devlet memurları için 02/09/2014 tarih ve 4645 sayılı görüşü bulunmaktadır. Bu görüş yazısında, devlet memurlarına saatlik olarak verilen idari izinlerin toplanarak yıllık izinden veya mazeret izninden düşülüp düşülmeyeceği belirtilmiştir.
Görüş yazısında, ilgili mevzuat incelendikten sonra şöyle denilmiştir;
“Kamu kurum ve kuruluşları memurun mesai saatleri dışında yerine getirme imkanı olmayan özel durumları için gün içerisinde birim amirinin bilgisi dahilinde belli bir saate kadar izin vermekte ve bu izin türü uygulamada “saatlik izin” olarak anılmakla birlikte, 657 sayılı Kanunda saatlik izin ifadesine yer verilmemiş ve izinler konusundaki tüm düzenlemeler “gün hesabı” üzerinden ifade edilmiştir.
Yukarıdaki hüküm ve açıklamalar çerçevesinde; çalışanların izin haklarının kanunla düzenleneceği hususu Anayasamızda güvence altına alınmış ve 657 sayılı Kanunda izinler konusu detaylı bir şekilde düzenlenmiş olup, kurum içi uygulamalar sonucu ortaya çıkan ve saatlik izin olarak anılan konuda ise herhangi bir yasal düzenleme bulunmadığından gün içinde verilen bu tür izinlerin toplanarak her 1 güne isabet eden kısmının yıllık izinden veya mazeret izninden düşülmesinin hukuka uygun olmayacağı mütalaa edilmektedir.”
Dolayısıyla Danıştay ve Devlet Personel Başkanlığı’nın kararlarıyla konu memurlar açısından netliğe kavuşmuş, saatlik izinlerin toplanarak yıllık izinden düşülmesinin mümkün olmadığı belirtilmiştir.
İşçiler açısından ise 4857 sayılı İş Kanunu’na bakmak gerekmektedir.
İş Kanunu’nun 56. maddesinde, “İşveren tarafından yıl içinde verilmiş bulunan diğer ücretli ve ücretsiz izinler veya dinlenme ve hastalık izinleri yıllık izne mahsup edilemez.” denilmektedir.
Bu nedenle işçilere yıl içerisinde verilen saatlik izinlerin, işçinin yıllık izninden düşülmesi Kanunen mümkün değildir.
İş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi, genelge ya da işyeri yönergesine bu yönde bir hüküm konularak saatlik izinlerin yıllık izinden düşülmesi de yasal olmayacaktır.
