İçerik
- 6552 Sayılı Torba Kanun
- Kıdem Tazminatı Yönetmeliği
- Kıdem Tazminatı Hangi Taşeronları Kapsıyor?
- 62/e Personele Dayalı Hizmet İşleri Nedir?
- Kıdem Tazminatına Nasıl Hak Kazanılır?
- Kıdeme Esas Çalışma Sürelerinin Tespiti
- Ücretsiz İzinler Kıdeme Esas Süreden Düşülür
- Kıdem Tazminatı Ödemesinde Giydirilmiş Ücret
- Kıdem Tazminatı için İdareye Nasıl Başvurulur?
6552 Sayılı Torba Kanun
11 Eylül 2014 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, 6552 sayılı Torba Kanunla yapılan değişiklik neticesinde, taşeron işçilerden sözleşmesi kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona erenlerin kıdem tazminatları, kamu kurum ve kuruluşları tarafından ödenecektir.
Kıdem Tazminatı Yönetmeliği
8 Şubat 2015 tarihinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yayınlanan “Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımları Kapsamında İstihdam Edilen İşçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmelik” kapsamında uygulama yapılmaktadır.
Kıdem Tazminatı Hangi Taşeronları Kapsıyor?
Düzenlemeye göre 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca yapılan ihaleler kapsamında, alt işverenler tarafından çalıştırılan işçileri kapsamaktadır.
62/e Personele Dayalı Hizmet İşleri Nedir?
Kamu İhale Genel Tebliği Madde 78.1 uyarınca
- İhale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği ,
- Personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı ve
- Yaklaşık maliyetinin en az % 70’lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluştuğu işler,
personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları olarak belirlenmiştir.
Kıdem Tazminatına Nasıl Hak Kazanılır?
Kıdem tazminatına hak kazanılmasında, 4857 sayılı Kanunun 120 nci maddesi ile yürürlükte bırakılan mülga 25/8/1971 tarihli ve 1475 sayılı İş Kanununun yürürlükte olan 14 üncü maddesi hükmü uygulanır.
- İşveren tarafından işçinin, bu Kanunun 17 nci maddesinin II numaralı bendinde (4857 Sayılı Kanun, Madde 25-İşverenin Haklı Nedenle Derhal Fesih Hakkı) gösterilen sebepler dışında, (haksız olarak) sözleşmesinin feshedilmesi
- İşçi tarafından 4857 sayılı Kanunun 24. maddesi uyarınca; Sağlık nedenleri, ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri, zorlayıcı nedenler ile haklı fesih yapılması.
- Muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla, işçinin iş sözleşmesini feshetmesi.
- Bağlı bulundukları kanunla kurulu, kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı yahut toptan ödeme almak amacıyla, işçinin iş sözleşmesini feshetmesi.
- 506 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde öngörülen yaşlar dışında kalan diğer şartları veya aynı Kanunun Geçici 81 inci maddesine göre yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak kendi istekleri ile işten ayrılmaları nedeniyle, (15 Yıl ve 3600 prim gününü doldurmak)
- Kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu ile iş sözleşmesini sona erdirmesi
- İşçinin ölümü sebebiyle iş sözleşmesinin son bulması neticesinde (Kanuni mirasçılarına yönelik)
- Muvazzaf askerlik dışında, askerlik veya Kanundan doğan çalışma ödevi nedeniyle işten ayrılma (4857, Md.31)
- İşçi Sendikası Yöneticiliğine seçilme sebebiyle işten ayrılma (6356, Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu Md.23)
Kıdeme Esas Çalışma Sürelerinin Tespiti
“Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımları Kapsamında İstihdam Edilen İşçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmelik” yürürlüğe girdiği (11.09.2014) tarihten önce personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında istihdam edilen ve iş sözleşmesi devam eden işçilerin kıdem tazminatlarının hesabında kamu kurum veya kuruluşlarında ilk işe başladıkları tarih esas alınır.
Alt işverenlerinin değişip değişmediğine bakılmaksızın aralıksız olarak aynı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde çalışan işçilerin kıdem tazminatına esas hizmet süreleri, bu işyerlerinde 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca yapılan ihaleler kapsamında geçen toplam çalışma süreleri esas alınarak tespit olunur.
Ücretsiz İzinler Kıdeme Esas Süreden Düşülür
Yargıtay 9 uncu Hukuk Dairesinin 2007/13411 esas ve 2008/5579 karar ve 21.03.2008 tarihli kararı;
“…İşçinin iş sözleşmesinin askıda olduğu süreler de, kıdem süresinden sayılmamalıdır. Örneğin ücretsiz izinde geçen süreler kıdem tazminatına esas süre bakımından dikkate alınmaz…”
Yargıtay 9 uncu Hukuk Dairesinin 2004/27343 esas, 2005/15958 karar ve 09.05.2005 tarihli kararı;
“Davacı işçinin istemi ile gerçekleşen ücretsiz izin ve çalışılmayan bu sürenin kıdem tazminatı hesabında dikkate alınması ve bu süre için ikramiye alacağının hesaplanması hatalıdır.”
Doğum İzni
4857 İş Kanunu 74. Maddesi uyarınca;
Kadın işçilerin doğumdan önce 8 ve doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere toplam 16 haftalık süre için (çoğul gebelik halinde 18 hafta) çalıştırılmamaları esastır. “İsteği halinde kadın işçiye, onaltı (veya onsekiz) haftalık sürenin tamamlanmasından sonra altı aya kadar ücretsiz izin verilir.”
Ücretsiz izin olarak geçirilen bu süreler kıdem tazminatında dikkate alınmayacaktır.
Raporlu Olunan Sürelerin Bir Bölümü
Yargıtay 7 nci Hukuk Dairesi Esas No. 2013/5280 Karar No. 2013/12356 Tarihi: 01.07.2013
İşçinin işyerinde çalıştığı sırada aldığı istirahat raporlarının kıdem süresine eklenmesi gerekir. İşçinin çalıştığı sırada bir defada ihbar önelini altı hafta aşan istirahat raporu süresinin, kıdem tazminatı hesabında dikkate alınamayacağı, kararlılık kazanmış Yargıtay uygulamasıdır.
Kıdem Tazminatı Ödemesinde Giydirilmiş Ücret
İşçinin kıdem tazminatını hak edecek şekilde, sözleşmesinin fesih olduğu tarihte almakta olduğu ücretler üzerinden hesaplanır. Giydirilmiş ücret işçiye düzenli ödenen ücretler veya ayni menfaatlerdir.
Giydirilmiş Brüt Ücrete Eklenecek Ücretler:
- 30 Günlük Normal Ücret (Aylık Maaş)
- Nakdi/Ayni Yemek Yardımı
- Nakdi/Ayni Yol Yardımı
- İkramiye
- Çocuk-Aile Yardımı
- Öğrenim Yardımı
- Yakacak Yardımı
- Bayram Yardımı
- …
Yukarıda görüldüğü üzere işçiye düzenli olarak ödenen (günlük-aylık-altı aylık-yıllık) her ücret kıdem tazminatında giydirilmiş ücrete dahil edilir.
Giydirilmiş Brüt Ücrete Eklenmeyecek Ücretler:
- Tatil Günü Mesai Ücretleri
- Fazla Mesai Ücretleri
- Yıllık İzin Ücreti
- Harcırah (Yolluk) Ücreti
- Doğum Yardımı
- Ölüm Yardımı
- Hastalık Yardımı
- Evlenme Yardımı
Yukarıda görüldüğü üzere işçiye düzenli olarak ödenmeyen (meydana geldiğinde ödenen) ücretler kıdem tazminatında giydirilmiş ücrete dahil edilmez.
Kıdem Tazminatı için İdareye Nasıl Başvurulur?
Yönetmeliğe göre, kıdem tazminatı ödenmesi talebinde bulunan işçilerin veya ölümü halinde kanuni mirasçılarının, ilgili kamu kurum veya kuruluşuna banka hesap/IBAN numarasıyla birlikte yazılı olarak başvuruda bulunması ve çalıştığı kamu kurum veya kuruluşlarının listesi ile iş sözleşmesinin hangi nedenle sona erdiğine ilişkin olarak alt işverenden (taşeron firmadan) alacağı belgeyi eklemesi zorunludur.
