Merkezi kurumlarda ve belediye şirketlerinde kadroya geçen yaklaşık 1 milyon işçinin merakla beklediği “yüzde fazlaların” ödenip ödenmeyeceği konusu Yargıtay kararlarıyla büyük ölçüde açıklığa kavuştu.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, iki ayrı kararla hangi işçilere yüzde fazlaların ödenip, hangilerine ödenmeyeceğini netleştirdi.
Bilindiği gibi taşerondan kadroya geçen işçiler, alt işveren işçisi oldukları dönemde asgari ücretin % 10-20- 30- 40 fazlası gibi maaşlar alabilmekteydiler.
Taşeron işçilerin 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçişleriyle birlikte mali ve sosyal hakları da süresi en son sona erecek olan Yüksek Hakem Kurulu kararlarına dayanılarak ilan edilen 12 Nisan 2018 tarihli Toplu İş Sözleşmesi ( TİS) ile belirlenmişti. Bu TİS ile işçilerin maaşlarına her 6 ayda bir yüzde 4 zam yapılması öngörülmüş ve bu zamlar uygulanmıştı.
Aynı süreçte Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, işçilerin asgari ücretle olan bağlarının koptuğunu ve % fazlaların artık ödenmeyeceğini açıklamıştı.
Ancak % fazlaların ödenmemesi, sendikaların öncülüğünde işçiler tarafından dava konusu yapıldı. Çeşitli sendikalar tarafından açılan davalarda, derece mahkemeleri işçi lehine karar vererek yüzde fazlaların ödenmesine hükmetti.
Kamu idareleri ise yerel mahkemelerin bu kararlarını temyize götürdüler.
Bu kararların bazıları Bölge Adliye Mahkemelerinde de onandı. Böylece konu Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin önüne geldi.
Edinilen bilgiye göre; Yargıtay 9. Hukuk Dairesi yüzde fazlalarla ilgili iki ayrı karar verdi.
Bu Yazının PDF formatına ulaşmak için tıklayınız.
İŞ SÖZLEŞMESİNDE YÜZDE FAZLA MADDESİ VAR İSE KARAR İŞÇİ LEHİNE!
9. Hukuk Dairesi’nin 19 Ekim 2020 tarihli Kararında; iş sözleşmesinde yüzde fazlaların ödeneceğine ilişkin açık hüküm varsa, bu farkların işçilere ödenmesine karar verildi.
Söz konusu dosyada, davacı işçinin kadroya geçişi aşamasında işverenle imzalanan iş sözleşmesinde açıkça asgari ücretin yüzde 25 fazlasının ödeneceğinin kararlaştırıldığı vurgulandı.
Kararda, “Kadroya geçiş aşamasında işverenle imzalanan iş sözleşmesinde asgari ücretin belli bir oranda fazlasının ödeneceği kararlaştırılmışsa söz edilen kural, her asgari ücret artış dönemi için işvereni bağlar. Bu nedenle dairemizin onamaya dair kararında iş sözleşmesinin açık hükmü gereği ücret farkı ile diğer fark işçilik alacaklarının kabulü sonucuna gidilmiştir.” denildi.
Nitekim Ankara Bölge Adliye Mahkemesi’nin işçi lehine yüzde fazlaların ödenmesi yönündeki kararını incelediğimizde de; sözkonusu işçi ile 02/04/2018 tarihinde, kadroya geçişten sonra imzalanan Belirsiz Süreli İş Sözleşmesine, “İş bu sözleşme sürecince işçiye her ay brüt asgari ücretin % 35 fazlası üzerinden günlük olarak ödeme yapılır.” şeklinde bir hüküm konulduğu, hem yerel mahkemenin hem de Bölge Adliye Mahkemesi’nin bu maddeye dayanarak karar verdiği görülmektedir. Dolayısıyla belirsiz süreli iş sözleşmesinde yüzde fazlalarla ilgili bir hüküm bulunan işçilerin açtığı ya da açacağı % fazlalarla ilgili davalar yerel mahkemelerde ve istinafta işçi lehine sonuçlanacağını gibi Yargıtay 9. Hukuk Dairesi de işçi lehine sonuçlanmıştır.
İŞ SÖZLEŞMESİNDE YÜZDE FAZLA İBARESİ YOKSA YÜZDE 4 ZAM VERİLMESİ HUKUKA UYGUNDUR!
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, diğer kararında ise işçiyle imzalanan belirsiz süreli iş sözleşmesinde yüzde fazlaların (asgari ücretin yüzde 10, 20, 25, 30, 35 fazlası gibi) ödeneceğine ilişkin açık bir hüküm yoksa, idare lehine karar vererek bu durumdaki işçilere yalnızca toplu sözleşmede öngörülen yüzde 4 zam verilmesini hukuka uygun buldu.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 696 sayılı KHK ile 375 sayılı KHK’ye eklenen geçici 23 ve 24. maddeler uyarınca sürekli işçi kadrolarına geçirilen işçilerin alt işveren döneminde istihdam edilmelerine esas teşkil eden hizmet alım sözleşmelerinin, işçilerin kadroya geçiş işleminin yapıldığı tarih itibarıyla feshedilmiş sayılacağını vurgulayarak alt işveren dönemindeki hizmet alım sözleşmelerinde yer alan yüzde fazla hükümlerinin, kadroya geçişten sonra işçi lehine hüküm doğurmayacağına karar verdi.
9. Hukuk Dairesi, ayrıca 4 D sürekli işçi kadrosuna geçirilen işçilerin, sürekli işçi kadrosuna geçirildikten sonra kamu kurum ve kuruluşlarınca bireysel iş sözleşmesinin yapılmamış olması durumunda da yüzde fazlaların ödenmeyeceğine, dolayısıyla yüzde 4 zammın yeterli olacağına hükmetti.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin kararında şöyle denildi:
“Sürekli işçi kadrolarına geçişle, hizmet alım sözleşmeleri kapsamında çalışanların daha önce ücret ile diğer mali ve sosyal haklarını asgari ücretle irtibatlandıran uygulamalara son verildiği açıktır. Yükleniciler tarafından istihdam edilip de sınavla sürekli işçi kadrolarına geçen işçilerin ücret ile diğer mali ve sosyal haklarının yeni süreçte Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan toplu iş sözleşmesinin uygulanmasıyla oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamayacağına ilişkin yasal düzenleme karşısında, İş Kanununun 22. ve 62. maddesi hükümlerinin ihlalinden söz edilemez. Sürekli kadroya geçirildikten sonra kamu kurum ve kuruluşlarınca bireysel iş sözleşmesinin yapılmamış olması da varılan bu sonuca etkili değildir.
Somut uyuşmazlıkta, hizmet alım sözleşmeleri ve şartnamede öngörülen asgari ücretin belli bir oranda fazlası dikkate alınarak belirlenen tutar davacının kadroya geçiş ücreti olarak belirlendikten sonra Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan toplu iş sözleşmesi zamları uygulanmıştır. Sözü edilen uygulama Çalışma Genel Müdürlüğünün görüş yazısına uygun olup, hükme esas alınan bilirkişi raporunda 1 Ocak 2019 tarihi itibarıyla artan asgari ücretin belli bir oran üzerinden ücret tespiti ile bu ücrete yüzde 4 artış uygulanması isabetli değildir. Davacının ücreti 2018 yılı asgari ücretinin hizmet alım sözleşmelerinde yer alan oranına göre belirlenmiş, 2018 yılı birinci ve ikinci dönem ücret artışları toplu iş sözleşmesi gereği uygulanmış ve 1 Ocak 2019 tarihindeki yüzde 4 ücret artışı da 31 Aralık 2018 tarihinde almakta olduğu ücrete tatbik edilerek belirlenmiştir. Dava dilekçesinde iddia edildiği gibi 1 Ocak 2019 tarihinde ücret asgari ücret seviyesine çekilerek daha sonra yüzde 4’lük artışa gidilmiş değildir.
Kadroya geçiş aşamasında işverenle imzalanan iş sözleşmesinde asgari ücretin belli bir oranda fazlasının ödeneceği kararlaştırılmışsa söz edilen kural, her asgari ücret artış dönemi için işvereni bağlar. Bu nedenle dairemizin onamaya dair kararında iş sözleşmesinin açık hükmü gereği ücret farkı ile diğer fark işçilik alacaklarının kabulü sonucuna gidilmiştir. Davaya konu uyuşmazlıkta davacı işçinin kadroya alınması ile birlikte işverenle imzalanan iş sözleşmesinde asgari ücretin belli bir oranı seviyesinde ücret ödeneceği açıkça öngörülmediğinden onama kararı somut uyuşmazlıkta emsal niteliğinde değildir.”
Yargıtay’ın kararında; Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün 1 Şubat 2019 tarihli “kadroya geçen işçilerin asgari ücretle bağlarının koptuğu” görüş yazısına atıf yapıldı. Bu görüş yazısına ulaşmak için tıklayınız.
Bu görüş yazısında; toplu iş sözleşmesinin ücret zammı maddesinde 1 Ocak 2019 tarihindeki işçi ücretlerine yüzde 4 oranında zam yapılacağı, günlük çıplak ücretleri 85,28 liranın altında kalan işçilerin ücretlerinin asgari ücret seviyesine yükseltileceği ve miktarın ilan edilen toplu iş sözleşmeleri gereğince 1 Ocak 2019 tarihinden geçerli olmak üzere yüzde 4 oranında zam yapılması aktarıldığı ifade edildi.
Sonuç olarak; Yargıtay’ın bu kararı ile Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü’nün taşerondan kadroya geçen işçiler için verdiği, “bu işçilerin asgari ücretle bağlarının koptuğu” yönündeki kararı uygun bulduğu, iş sözleşmelerinde açıkça “yüzde fazla” hükmü yer almayan işçiler için yüzde 4 zam uygulanmasının hukuka uygun olacağı yönünde hüküm tesis ettiği görülmektedir.
